Yajurveda Bhashya (Pt. Vedkumar Vedalankar)

Yajurveda Adhyay 11 / Mantra 22

83 Mantra
11/22
Devata- द्रविणोदा देवता Rishi- मयोभूर्ऋषिः Chhand- निचृदार्षी त्रिष्टुप् Swara- धैवतः
Mantra with Swara
उद॑क्रमीद् द्रविणो॒दा वा॒ज्यर्वाकः॒ सुलो॒कꣳ सुकृ॑तं पृथि॒व्याम्। ततः॑ खनेम सु॒प्रती॑कम॒ग्निꣳ स्वो॒ रुहा॑णा॒ऽअधि॒ नाक॑मुत्त॒मम्॥२२॥

उत्। अ॒क्र॒मी॒त्। द्र॒वि॒णो॒दा इति॑ द्रविणः॒ऽदाः। वा॒जी। अर्वा॑। अक॒रित्यकः॑। सु। लो॒कम्। सुकृ॑त॒मिति॒ सुऽकृ॑तम्। पृ॒थि॒व्याम्। ततः॑। ख॒ने॒म॒। सु॒प्रती॑क॒मिति॑ सु॒ऽप्रती॑कम्। अ॒ग्निम्। स्व᳖ इति॑ स्वः᳖। रुहा॑णाः। अधि॑। नाक॑म्। उ॒त्त॒ममित्यु॑त्ऽत॒मम् ॥२२ ॥

Mantra without Swara
उदक्रमीद्द्रविणोदा वाज्यर्वाकः सु लोकँ सुकृतम्पृथिव्याम् ततः खनेम सुप्रतीकमग्निँ स्वो रुहाणाऽअधि नाकमुत्तमम् ॥

उत्। अक्रमीत्। द्रविणोदा इति द्रविणःऽदाः। वाजी। अर्वा। अकरित्यकः। सु। लोकम्। सुकृतमिति सुऽकृतम्। पृथिव्याम्। ततः। खनेम। सुप्रतीकमिति सुऽप्रतीकम्। अग्निम्। स्व इति स्वः। रुहाणाः। अधि। नाकम्। उत्तममित्युत्ऽतमम्॥२२॥

Yajurveda Bhashya (Pt. Vedkumar Vedalankar)

मराठी
Yajurveda Bhashya (Pt. Vedkumar Vedalankar) - मराठी
Meaning
शब्दार्थ - भूगर्भविद्येचे ज्ञाता हे विद्वज्जनहो, (भूगर्भ वैज्ञानिकहो), तुम्ही (द्रविणोदा:) धन-संपत्ती देणारे (आपल्या सर्वोपकारक ज्ञानाद्वारे सर्वांसाठी ऐश्वर्याची साधनें उत्पन्न करणारे) आहात. ज्याप्रमाणे एक (वाजी) बलान (अर्वा) घोडा उंच उड्या घेत भरधाव दौडतो, त्याप्रमाणे तुम्ही (पृथिव्याम्) या पृथ्वीवर (वा जगात) (अधि) (उदक्रमीत्) सर्वांहून अधिक उन्नत्ती करा (श्रेष्ठ वैज्ञानिक प्रगती करा) तसेच (सुकृतम्) धर्माचरणाद्वारा प्राप्त होणार्‍या (सुलोकम्) प्रिय व दर्शनीय अशा (उत्तमम्) अतिश्रेष्ठ (नाकम्) सर्वथा दु:खरहित सुखाला/अक:) प्राप्त करा. (तत:) त्यानंतर (स्व:) सुखपूर्वक (रुहाणा:) प्रगती करीत आम्ही (सर्व नागरिकांनी वा मनुष्यांनी) या पृथ्वीवर (सुप्रतीकम्) सुंदर आकर्षण व प्रिय अशा (अग्निम्) व्यापक विद्युतरुप अग्नीचा (खनेम) शोध करावा (आम्ही वा सर्वांनी विद्युतविषयी अधिकाधिक संशोधन, आविष्करण करावे) ॥22॥
Essence
भावार्थ - या मंत्रात वाचकलुप्तोपमा अलंकार आहे. हे मनुष्यांनो, जसे घोडा-बलवान वेगवान चालीने चालतात, त्याप्रमाणे तुम्ही आम्ही सर्वजण मिळून पुरुषार्थ करावा आणि त्याद्वारे पृथ्वी आदींच्या पदार्थांना जाणून घेऊन दु:खांना दूर सारून उत्तम सुखांना जवळ करावे. ॥22॥
Subject
माणसाने या संसारात येऊन कोणासारखे व्हावे आणि काय काय मिळवावे (वा कोणाकडे जावे), पुढील मंत्रात हा विषय मांडला आहे-