Yajurveda Bhashya (Pt. Vedkumar Vedalankar)

Yajurveda Adhyay 11 / Mantra 21

83 Mantra
11/21
Devata- द्रविणोदा देवता Rishi- मयोभूर्ऋषिः Chhand- आर्षी Swara- पञ्चमः
Mantra with Swara
उत्क्रा॑म मह॒ते सौभ॑गाया॒स्मादा॒स्थाना॑द् द्रविणो॒दा वा॑जिन्। व॒यꣳ स्या॑म सुम॒तौ पृ॑थि॒व्याऽअ॒ग्निं खन॑न्तऽउ॒पस्थे॑ऽअस्याः॥२१॥

उत्। क्रा॒म॒। म॒ह॒ते। सौभ॑गाय। अ॒स्मात्। आ॒स्थाना॒दित्या॒ऽस्थाना॑त्। द्र॒वि॒णो॒दा इति॑ द्रविणः॒ऽदाः। वा॒जि॒न्। व॒यम्। स्या॒म॒। सु॒म॒ताविति॑ सुऽम॒तौ। पृ॒थि॒व्याः। अ॒ग्निम्। खन॑न्तः। उ॒पस्थ॒ इत्यु॒पऽस्थे॑। अ॒स्याः॒ ॥२१ ॥

Mantra without Swara
उत्क्राम महते सौभगायास्मादास्थानाद्द्रविणोदा वाजिन् । वयँ स्याम सुमतौ पृथिव्या अग्निङ्खनन्तऽउपस्थे अस्याः ॥

उत्। क्राम। महते। सौभगाय। अस्मात्। आस्थानादित्याऽस्थानात्। द्रविणोदा इति द्रविणःऽदाः। वाजिन्। वयम्। स्याम। सुमताविति सुऽमतौ। पृथिव्याः। अग्निम्। खनन्तः। उपस्थ इत्युपऽस्थे। अस्याः॥२१॥

Yajurveda Bhashya (Pt. Vedkumar Vedalankar)

मराठी
Yajurveda Bhashya (Pt. Vedkumar Vedalankar) - मराठी
Meaning
शब्दार्थ - हे (वाजिन्) ऐश्वर्यशाली विद्वान, (द्रविणोदा:) धन-संपत्ती देणार्‍या (अस्या:) या (पृथिव्या:) भूमीवरील (अस्मात्) आमच्या या (आस्थानात्) निवासस्थानाच्या (उपस्थे) जवळ आम्ही (नागरिक व ऐश्वर्यप्राप्तीचे इच्छुक जन) (अग्निम्) अग्निविद्येचा (वा त्याविषयी) (खनन्त:) शोध घेत (त्याच्या गुणांविषयी संशोधन) करीत (वयम्) आम्ही (महते) भरपूर अशा (सौभगाय) सुंदर ऐश्वर्याकरिता (सुमती) सद्बुद्धीमधे प्रवृत्त (स्थाम) होऊ (भूमी आणि अग्नीविषयी शोध लावत आमच्या मनात दुष्ट बुद्धी वा दुष्ट हेतू येऊ नयेत, ऐश्वर्यासाठी कुटिल हेतू वा अनीतीचे आचरण करू नये) (आपण ही या मार्गाने) (उत्क्राम) उन्नती प्राप्त करीत आहात व करा) ॥21॥
Essence
भावार्थ - मनुष्यांसाठी उचित आहे की त्यांनी ऐश्वर्यप्राप्तीसाठी सदैव उद्यत असावे. आणि सहकार्याद्वारे पृथ्वी आदी पदार्थांपासून (पर्वत, नदी, समुद्र आदीपासून) रत्न (धातू) प्राप्त करावेत. ॥21॥
Subject
माणसांनी या संसारात परम पुरुषार्थ करीत ऐश्वर्य वाढवावे, हेच त्यांच्या हिताचे आहे, पुढील मंत्रात हा विषय मांडला आहे -