Dayanand Yajurveda Bhashya Bhaskar Sanskrit

Yajurveda Adhyay 8 / Mantra 12

63 Mantra
8/12
Devata- गृहपतयो देवताः Rishi- भरद्वाज ऋषिः Chhand- आर्षी पङ्क्तिः Swara- पञ्चमः
Mantra with Swara
यस्ते॑ऽअश्व॒सनि॑र्भ॒क्षो यो गो॒सनि॒स्तस्य॑ तऽइ॒ष्टय॑जुष स्तु॒तस्तो॑मस्य श॒स्तोक्थ॒स्योप॑हूत॒स्योप॑हूतो भक्षयामि॥१२॥

यः। ते॒। अ॒श्व॒सनि॒रित्य॑श्व॒ऽसनिः॑। भ॒क्षः। यः। गो॒सनि॒रिति॑ गो॒ऽसनिः॑। तस्य॑। ते॒। इ॒ष्टय॑जुष॒ इती॒ष्टऽय॑जुषः। स्तु॒तस्तो॑म॒स्येति॑ स्तु॒तऽस्तो॑मस्य। श॒स्तोक्थ॒स्येति॑ श॒स्तऽउ॑क्थ॒स्य। उप॑हूत॒स्येत्युप॑ऽहूतस्य। उप॑हूत॒ इत्युप॑ऽहूतः। भ॒क्ष॒या॒मि॒ ॥१२॥

Mantra without Swara
यस्ते अश्वसनिर्भक्षो यो गोसनिस्तस्य त इष्टयजुष स्तुतसोमस्य शस्तोक्थस्योपहूतो भक्षयामि ॥

यः। ते। अश्वसनिरित्यश्वऽसनिः। भक्षः। यः। गोसनिरिति गोऽसनिः। तस्य। ते। इष्टयजुष इतीष्टऽयजुषः। स्तुतस्तोमस्येति स्तुतऽस्तोमस्य। शस्तोक्थस्येति शस्तऽउक्थस्य। उपहूतस्येत्युपऽहूतस्य। उपहूत इत्युपऽहूतः। भक्षयामि॥१२॥

Dayanand Yajurveda Bhashya Bhaskar Sanskrit

संस्कृत
Dayanand Yajurveda Bhashya Bhaskar Sanskrit - संस्कृत
Meaning
(यः)(ते) तव (अश्वसनिः) अश्वानामग्न्यादिपदार्थानां वा सनिर्दाता (भक्षः) सेवनीय: (यः)(गोसनिः) गो: संस्कृतवाचो भूमेर्विद्याप्रकाशादेः सनिर्दाता (तस्य)(ते) तव (इष्टयजुषः) इष्टानि यजूँषि यस्य (स्तुतस्तोमस्य) स्तुतः स्तोमः सामवेदगानविशेषो येन सः [तस्य] (शस्तोक्थस्य)शस्तानि=प्रशंसितानि उक्थानि=ऋक्सूक्तानि येन तस्य (उपहूतस्य) सत्कारेणाहूयोपस्थितस्य (उपहूतः) सम्मानित उपस्थित: (भक्षयामि)लेट्प्रयोगोऽयम् ॥ अयं मन्त्र: शत० ४ । ४ । ३ । ११-१३ व्याख्यातः ॥ १२॥
Essence
सदुत्साहवर्द्धकेषु कार्येषु--गृहाश्रममाचरन्त्यः स्त्रियः स्वसखिस्त्रीजनान्, गृहाश्रमिणः पुरुषा वा स्वेष्टमित्रबन्धुजनादीनाहूय यथायोग्यं सत्कारेण भोजनादिना प्रसादयेयुरन्योऽन्यमुपदेशं, शास्त्रार्थं विद्याविवाग्विलासं च कुर्युः ॥ ८ । १२॥
Subject
अथ गृहस्थानां मित्रतामाह ॥
Meaning of Anvay
हे प्रिय वीरपते ! यस्त्वं मयोपहूतः सम्मानित उपस्थितः अश्वसनिः अश्वानामग्न्यादिपदार्थानां वा सनिः=दाता, गोसनिः गो:=संस्कृतवाचो भूमेर्विद्याप्रकाशादेः सनि:=दाता असि, तस्य शस्तोक्थस्य शस्तानि=प्रशंसितानि उक्थानि=ऋक्सूक्तानि येन तस्य इष्टयजुषः इष्टानि यजूंषि यस्य स्तुतस्तोमस्य स्तुतः स्तोम:=सामवेदगानविशेषो येन सः [तस्य] उपहूतस्य सत्कारेणाहूयोपस्थितस्य [ते]=तव यो भक्षः सेवनीय: अस्ति, तमुपहूता सत्यहं भक्षयामि ।
हे प्रिये सखि ! या त्वमश्वसनिःअश्वानामग्न्यादिपदार्थानां वा सनिः=दात्री गोसनिः गो:=संस्कृतवाचो भूमेर्विद्याप्रकाशादेः सनिः=दात्री असि, तस्याः शस्तोक्थायाः शस्तानि प्रशंसितानि उक्थानि=ऋक्सूक्तानि यया तस्याः इष्टयजुषः इष्टानि यजूंषि यस्या: स्तुतस्तोमायाः स्तुतः स्तोमः=सामवेदगानविशेषो यया सा [तस्याः]उपहूतायाः सत्कारेणाहूयोपस्थितायाः ते=तव यो भक्षः सेवनीयः अस्ति, तमुपहूता सम्मानितोपस्थिता अहं भक्षयामि ॥८ । १२॥
[हे वीरपते !......शास्तोक्थस्येष्टयजुषः स्तुतस्तोमस्योपहूतस्य [ते]=तव यो भक्षोऽस्ति तमुपहूता सत्यहं भक्षयामि, हे प्रिये सखि !.....उपहूतायास्ते=तव यो यक्षोऽस्ति तमुपहूताऽहं भक्षयामि]
Special
भारद्वाजः । गृहपतय:=गृहस्थाः ॥ आर्षीपंक्तिः । पञ्चमः ॥