Dayanand Yajurveda Bhashya Bhaskar Sanskrit

Yajurveda Adhyay 12 / Mantra 85

117 Mantra
12/85
Devata- वैद्यो देवता Rishi- भिषगृषिः Chhand- अनुष्टुप् Swara- गान्धारः
Mantra with Swara
यदि॒मा वा॒जय॑न्न॒हमोष॑धी॒र्हस्त॑ऽआद॒धे। आ॒त्मा यक्ष्म॑स्य नश्यति पु॒रा जी॑व॒गृभो॑ यथा॥८५॥

यत्। इ॒माः। वा॒जय॑न्। अ॒हम्। ओष॑धीः। हस्ते॑। आ॒द॒ध इत्या॑ऽद॒धे। आ॒त्मा। यक्ष्म॑स्य। न॒श्य॒ति॒। पु॒रा। जी॒व॒गृभ॒ इति॑ जीव॒ऽगृभः॑। य॒था॒ ॥८५ ॥

Mantra without Swara
यदिमा वाजयन्नहमोषधीर्हस्तऽआदधे । आत्मा यक्ष्मस्य नश्यति पुरा जीवगृभो यथा ॥

यत्। इमाः। वाजयन्। अहम्। ओषधीः। हस्ते। आदध इत्याऽदधे। आत्मा। यक्ष्मस्य। नश्यति। पुरा। जीवगृभ इति जीवऽगृभः। यथा॥८५॥

Dayanand Yajurveda Bhashya Bhaskar Sanskrit

संस्कृत
Dayanand Yajurveda Bhashya Bhaskar Sanskrit - संस्कृत
Meaning
(यत्) या (इमाः) (वाजयन्) प्रापयन् (अहम्) (ओषधीः) (हस्ते) (आदधे) (आत्मा) तत्त्वमूलम् (यक्ष्मस्य) क्षयस्य=राजरोगस्य (नश्यति) (पुरा) पूर्वम् (जीवगृभः) यो जीवं गृह्णाति तस्य व्याधेः (यथा) येन प्रकारेण ।। ८५।।
Essence
अत्र वाचकलुप्तोपमालङ्कारः॥ मनुष्यैः सुहस्तक्रिययौषधीः संसाध्य, यथाक्रममुपयोज्य, यक्ष्मादिरोगान्निवार्य, नित्यमानन्दाय प्रयतितव्यम्।। १२। ८५।।
Subject
पुनस्तमेव विषयमाह॥
Meaning of Anvay
हे मनुष्याः! यथा पुरा वाजयन्नहं यदिमा ओषधीर्हस्त आदधे याभ्यो जीवगृभो यक्ष्मस्यात्मा नश्यति ताः सद्युक्त्योपयुञ्जताम्॥ ८५।।
सपदार्थान्वयः-- हे मनुष्याः! यथा येन प्रकारेण पुरा पूर्वं वाजयन् प्रापयन् अहं यत् याः इमाः ओषधीः सोमयवाद्याः हस्ते आ+दधे, याभ्यो जीवगृभः यो जीवं गृह्णाति तस्य व्याधे:
यक्ष्मस्य क्षयस्य=राजरोगस्य आत्मा तत्त्वमूलं नश्यति, ताः सद्युक्त्योपयुञ्जताम्।। १२। ८५।।

[हे मनुष्याः! यथा.......अहं.........ओषधीर्हस्त आदघे, याभ्यो.......यक्ष्मस्यात्मा नश्यति]
Meaning of Essence
हस्ते=सुहस्तक्रियया। यक्ष्मस्य=यक्ष्मादिरोगस्य।
Special
भिषक्। वैद्यः=स्पष्टम्। अनुष्टुप्। गान्धारः।।