Dayanand Yajurveda Bhashya Bhaskar Sanskrit

Yajurveda Adhyay 12 / Mantra 77

117 Mantra
12/77
Devata- वैद्यो देवता Rishi- भिषगृषिः Chhand- निचृदनुष्टुप् Swara- गान्धारः
Mantra with Swara
ओष॑धीः॒ प्रति॑मोदध्वं॒ पुष्प॑वतीः प्र॒सूव॑रीः। अश्वा॑ऽइव स॒जित्व॑रीर्वी॒रुधः॑ पारयि॒ष्ण्वः॥७७॥

ओष॑धीः। प्रति॑। मो॒द॒ध्व॒म्। पुष्प॑वती॒रिति॒ पुष्प॑ऽवतीः। प्र॒सूव॑री॒रिति॑ प्र॒ऽसूव॑रीः। अश्वाः॑ऽइ॒वेत्यश्वाः॑ऽइव। स॒जित्व॑री॒रिति॑ स॒ऽजित्व॑रीः। वी॒रुधः॑। पा॒र॒यि॒ष्ण्वः᳖ ॥७७ ॥

Mantra without Swara
ओषधीः प्रति मोदध्वम्पुष्पवतीः प्रसूवरीः । अश्वाऽइव सजित्वरीर्वीरुधः पारयिष्ण्वः ॥

ओषधीः। प्रति। मोदध्वम्। पुष्पवतीरिति पुष्पऽवतीः। प्रसूवरीरिति प्रऽसूवरीः। अश्वाःऽइवेत्यश्वाःऽइव। सजित्वरीरिति सऽजित्वरीः। वीरुधः। पारयिष्ण्वः॥७७॥

Dayanand Yajurveda Bhashya Bhaskar Sanskrit

संस्कृत
Dayanand Yajurveda Bhashya Bhaskar Sanskrit - संस्कृत
Meaning
(ओषधीः) सोमादीन् (प्रति) (मोदध्वम्) आनन्दयत (पुष्पवतीः) प्रशस्तानि पुष्पाणि यासां ताः (प्रसूवरीः) सुखप्रसाविकाः (अश्वा इव) यथा तुरङ्गाः (सजित्वरीः) शरीरैः सह संयुक्ता, रोगान् जेतुं शीलाः (वीरुधः) सोमादीन् (पारयिष्ण्वः) रोगजदुःखेभ्यः पारं नेतुं समर्थाः।। ७७।। अन्वयः --हे मनुष्याः ! यूयमश्वा इव सजित्वरीर्वीरुधः पारयिष्ण्वः पुष्पवती: प्रसूवरीरोषधीः संसेव्यः प्रतिमोदध्वम् ।। ७७।।
Essence
अत्रोपमालङ्कारः॥ यथाऽश्वारूढा वीराः शत्रून् जित्वा विजयं प्राप्याऽऽनन्दन्ति, तथा सदौषधसेविनः पथ्यकारिणो जितेन्द्रिया जना आरोग्यमवाप्य नित्यं मोदन्ते।। १२। ७७।।
Subject
कीदृशा ओषधयः सेव्या इत्याह॥
Meaning of Anvay
हे मनुष्या ! यूयम् अश्वा यथा तुरङ्गाः इव सजित्वरीः शरीरैः सह संयुक्ता रोगान् जेतुं शीलाः वीरुधः सोमादीन् पारयिष्णवः रोगजदुःखेभ्यः पारं नेतुं समर्थाः पुष्पवतीः प्रशस्तानि पुष्पाणि यासां ताः प्रसूवरी: सुखप्रसाविकाः ओषधीः सोमादीन् संसेव्यः प्रति+मोदध्वम् आनन्दयत ।। १२। ७७।।
[हे मनुष्या! यूयमश्वा इव सजित्वरीर्वीरुधः पारयिष्णवः.....ओषधीः संसेव्य प्रतिमोदध्वम्]
Meaning of Essence
अश्वाः=अश्वारूढाः वीराः।
Special
भिषः। वैद्याः=स्पष्टम्। निचृदनुष्टुप्। गान्धारः॥