Dayanand Yajurveda Bhashya Bhaskar Sanskrit

Yajurveda Adhyay 12 / Mantra 75

117 Mantra
12/75
Devata- वैद्यो देवता Rishi- भिषगृषिः Chhand- अनुष्टुप् Swara- गान्धारः
Mantra with Swara
या ओष॑धीः॒ पूर्वा॑ जा॒ता दे॒वेभ्य॑स्त्रियु॒गं पु॒रा। मनै॒ नु ब॒भ्रूणा॑म॒हꣳ श॒तं धामा॑नि स॒प्त च॑॥७५॥

याः। ओष॑धीः। पूर्वाः॑। जा॒ताः। दे॒वेभ्यः॑। त्रि॒यु॒गमिति॑ त्रिऽयु॒गम्। पु॒रा। मनै॑। नु। ब॒भ्रूणा॑म्। अ॒हम्। श॒तम्। धामा॑नि। स॒प्त। च॒ ॥७५ ॥

Mantra without Swara
याऽओषधीः पूर्वा जाता देवेभ्यस्त्रियुगम्पुरा । मनै नु बभ्रूणामहँ शतन्धामानि सप्त च॥

याः। ओषधीः। पूर्वाः। जाताः। देवेभ्यः। त्रियुगमिति त्रिऽयुगम्। पुरा। मनै। नु। बभ्रूणाम्। अहम्। शतम्। धामानि। सप्त। च॥७५॥

Dayanand Yajurveda Bhashya Bhaskar Sanskrit

संस्कृत
Dayanand Yajurveda Bhashya Bhaskar Sanskrit - संस्कृत
Meaning
(याः) (ओषधीः) सोमाद्याः (पूर्वाः) (जाताः) प्रसिद्धाः (देवेभ्यः) पृथिव्यादिभ्यः (त्रियुगम्) वर्षत्रयम् (पुरा) (मनै) मन्यै। अत्र विकरणव्यत्ययेन शप् (नु) शीघ्रम् (बभ्रूणाम्) भरणानां धारकाणां रोगिणाम् (अहम्) (शतम्) अनेकानि (धामानि) मर्मस्थानानि (सप्त) (च)।। ७५ ।।
Essence
मनुष्या याः पृथिव्यामप्सु चौषधयो जायन्ते गतत्रिवर्षा भवेयुस्ताः संगृह्य,

[या बभ्रूणां शतं सप्त च धामानि=मर्माणि व्याप्नुवन्ति]
यथा वैद्यकशास्त्रविधिं संसेवन्ते ता भुक्ताः सत्यः सर्वाणि मर्माण्यभिव्याप्य, रोगान् निवार्य, शरीरसुखानि सद्यो जनयन्तु ।। १२। ७५।।
Subject
मनुष्यैरवश्यमौषधसेवनं कृत्वाऽरोगैर्वर्तित्तव्यमित्याह॥
Meaning of Anvay
अहं या ओषधीर्देवेभ्यस्त्रियुगं पुरा पूर्वा जाता या बभ्रूणां शतं सप्त च धामानि मर्माणि व्याप्नुवन्ति ता नु मनै शीघ्रं जानीयाम् ।। ७५।।
सपदार्थान्वयः -- अहं याः ओषधीः सोमाद्याः देवेभ्यः पृथिव्यादिभ्यः त्रियुगं वर्षत्रयं पुरा पूर्वाः जाताः प्रसिद्धाः या बभ्रूणां भरणानां=धारकारणां रोगिणां शतम् अनेकानि सप्त च धामानि=मर्माणि मर्मस्थानानि व्याप्नुवन्ति ता तु मनै=शीघ्रं जानीयां शीघ्रं मन्यै ।। १२ । ७५ ।।

[अहमोषधीर्दे वेभ्यस्त्रियुगं पुरा पूर्वाः जाताः]
Special
भिषक्। वैद्यः=स्पष्टम्। अनुष्टुप्। गान्धारः॥