Dayanand Yajurveda Bhashya Bhaskar Sanskrit

Yajurveda Adhyay 12 / Mantra 70

117 Mantra
12/70
Devata- कृषीवला देवताः Rishi- कुमारहारित ऋषिः Chhand- आर्षी त्रिष्टुप् Swara- धैवतः
Mantra with Swara
घृ॒तेन॒ सीता॒ मधु॑ना॒ सम॑ज्यतां॒ विश्वै॑र्दे॒वैरनु॑मता म॒रुद्भिः॑। ऊर्ज॑स्वती॒ पय॑सा॒ पिन्व॑माना॒स्मान्त्सी॑ते॒ पय॑सा॒भ्या व॑वृत्स्व॥७०॥

घृ॒तेन॑। सीता॑। मधु॑ना। सम्। अ॒ज्य॒ता॒म्। विश्वैः॑। दे॒वैः। अनु॑म॒तेत्यनु॑ऽमता। म॒रुद्भि॒रिति॑ म॒रुत्ऽभिः॑। ऊर्ज॑स्वती। पय॑सा। पिन्व॑माना। अ॒स्मान्। सी॒ते॒। पय॑सा। अ॒भि। आ। व॒वृ॒त्स्व॒ ॥७० ॥

Mantra without Swara
घृतेन सीता मधुना समज्यताँविश्वैर्देवैरनुमता मरुद्भिः । ऊर्जस्वती पयसा पिन्वमानास्मान्त्सीते पयसाभ्या ववृत्स्व ॥

घृतेन। सीता। मधुना। सम्। अज्यताम्। विश्वैः। देवैः। अनुमतेत्यनुऽमता। मरुद्भिरिति मरुत्ऽभिः। ऊर्जस्वती। पयसा। पिन्वमाना। अस्मान्। सीते। पयसा। अभि। आ। ववृत्स्व॥७०॥

Dayanand Yajurveda Bhashya Bhaskar Sanskrit

संस्कृत
Dayanand Yajurveda Bhashya Bhaskar Sanskrit - संस्कृत
Meaning
(घृतेन) आज्येन (सीता) सायन्ति=क्षेत्रस्थलोष्ठान् क्षयन्ति यया सा काष्ठपट्टिका (मधुना) क्षौद्रेण शर्करादिना वा (सम्) एकीभावे (अज्यताम्) संयुज्यताम् (विश्वैः) सर्वैः (देवैः) अन्नादिं कामयमानैर्विद्वद्भिः (अनुमता) अनुज्ञापिता (मरुद्भिः) मनुष्यैः (ऊर्जस्वती) ऊर्जः=पराक्रमसम्बन्धो विद्यते यस्याः सा (पयसा) जलेन दुग्धेन वा (पिन्वमाना) सिक्ता=सेविता (अस्मान्) (सीते) सीता (पयसा) जलेन (अभि) (आ) (ववृत्स्व) वर्त्तिता भवतु ।। ७०।।
Essence
सर्वे विद्वांसः कृषीवला विद्ययाऽनुज्ञातां, घृत-मधु-जलादिना सुसंस्कृतामनुमतां क्षेत्रभूमिमन्नसुसाधिकां कुर्वन्तु।
यथा सुगन्धादियुक्तानि बीजानि कृत्वा वपन्ति, तथैव तामपि सुगन्धेन संस्कृतां कुर्वन्तु ।। १२। ७०।।
Subject
पुनस्तमेव विषयमाह॥
Meaning of Anvay
विश्वैर्देवैर्मरुद्भिर्युष्माभिरनुमता पयसोर्जस्वती पिन्वमाना सीता घृतेन मधुना समज्यताम्। सा सीते सीतास्मान् घृतादिना संयोत्स्यतीति पयसाऽभ्याववृत्स्व अभ्यावर्त्यताम् ।। ७०।।

सपदार्थान्वयः -- विश्वैः सर्वैः देवैः अन्नादिं कामयमानैर्विद्वद्भिः मरुद्भिः मनुष्यैः युष्माभिरनुमता अनुज्ञापिता पयसा जलेन दुग्धेन वा उर्जस्वती ऊर्जः=पराक्रमसम्बन्धो विद्यते यस्याः सा, पिन्वमाना सिक्ता=सेविता सीता सायन्ति=क्षेत्रस्थलोष्ठान् क्षयन्ति यया सा काष्ठपट्टिका घृतेन आज्येन मधुना क्षौद्रेण शर्करादिना वा सम्+अज्यताम् एकीभावेन संयुज्यताम्। सा सीते सीता अस्मान् घृतादिना संयोत्स्यतीति, पयसा जलेन अभि+आ+ववृत्स्व=अभ्यावर्त्यतां वर्त्तिता भवतु ।। १२। ७०।।

[विश्वैर्देवैः.......अनुमता पयसोर्जस्वती पिन्वमाना सीता घृतेन मधुना समज्यताम्]
Special
कुमारहारितः। कृषीवलाः=कृषकाः। आर्षी त्रिष्टुप्। धैवतः॥