Dayanand Yajurveda Bhashya Bhaskar Sanskrit

Yajurveda Adhyay 12 / Mantra 62

117 Mantra
12/62
Devata- निर्ऋतिर्देवता Rishi- मधुच्छन्दा ऋषिः Chhand- निचृत् त्रिष्टुप् Swara- धैवतः
Mantra with Swara
असु॑न्वन्त॒मय॑जमानमिच्छ स्ते॒नस्ये॒त्यामन्वि॑हि॒ तस्क॑रस्य। अ॒न्यम॒स्मदि॑च्छ॒ सा त॑ऽइ॒त्या नमो॑ देवि निर्ऋते॒ तुभ्य॑मस्तु॥६२॥

असु॑न्वन्तम्। अय॑जमानम्। इ॒च्छ॒। स्ते॒नस्य॑। इ॒त्याम्। अनु॑। इ॒हि॒। तस्क॑रस्य। अ॒न्यम्। अ॒स्मत्। इ॒च्छ॒। सा। ते॒। इ॒त्या। नमः॑। दे॒वि॒। नि॒र्ऋ॒त॒ इति॑ निःऽऋते। तुभ्य॑म्। अ॒स्तु॒ ॥६२ ॥

Mantra without Swara
असुन्वन्तमयजमानमिच्छ स्तेनस्येत्यामन्विहि तस्करस्य । अन्यमस्मदिच्छ सा तऽइत्या नमो देवि निरृते तुभ्यमस्तु ॥

असुन्वन्तम्। अयजमानम्। इच्छ। स्तेनस्य। इत्याम्। अनु। इहि। तस्करस्य। अन्यम्। अस्मत्। इच्छ। सा। ते। इत्या। नमः। देवि। निर्ऋत इति निःऽऋते। तुभ्यम्। अस्तु॥६२॥

Dayanand Yajurveda Bhashya Bhaskar Sanskrit

संस्कृत
Dayanand Yajurveda Bhashya Bhaskar Sanskrit - संस्कृत
Meaning
(असुन्वन्तम्) अभिषवादिक्रियानुष्ठानरहितम् (अयजमानम्) अदातारम् (इच्छ) (स्तेनस्य) प्रसिद्धचोरस्य (इत्याम्) एतुमर्हां क्रियाम् (अनु) (इहि) गच्छ (तस्करस्य) प्रसिद्धचोरस्य (अन्यम्) भिन्नम् (अस्मत्) (इच्छ) (सा) (ते) तव (इत्या) एतुमर्हा क्रिया (नमः) अन्नम् (देवि) विदुषि (निर्ऋते) नित्ये सत्याचारे पृथिवीवद्वर्त्तमाने (तुभ्यम्) (अस्तु) भवतु ।। ६२।।
Essence
हे स्त्रियः! यूयमपुरुषार्थिनः स्तेनसम्बन्धिनः पुरुषान् पतीन् मेच्छत, आप्तनीतीन् गृह्णीत।

[हे निर्ऋते! नमश्च तस्यै तुभ्यमस्तु]
यथा पृथिव्यनेकोत्तमफलप्रदानेन जनान् रञ्जयति तथा भवत । एवंभूताभ्यो युष्मभ्यं वयं नमःकुर्मः।

[असुन्वन्तमयजमानं मेच्छ]
यथा वयमलसेभ्यः स्तेनेभ्यश्च पृथग् वर्त्तेमहि तथा यूयमपि वर्त्तध्वम् ।। १२। ६२ ।।
Subject
स्त्रियः कीदृशान्पतीन्नेच्छेयुरित्याह॥
Meaning of Anvay
हे निर्ऋते देवि ! त्वमस्मत्स्तेनस्य तस्करस्य सम्बन्धिनं विहायान्यमिच्छासुन्वन्तमयजमानं मेच्छ। यामित्यामन्विहि सेत्या तेऽस्तु नमश्च तस्यै तुभ्यमस्तु ।। ६२।।

सपदार्थान्वय- हे निर्ऋते ! नित्ये सत्याचारे पृथिवीवद्वर्त्तमाने! देवि ! विदुषि ! त्वम् अस्मत् स्तेनस्य अप्रसिद्धचोरस्य तस्करस्य प्रसिद्धचोरस्य सम्बन्धिनं विहायाऽन्यं भिन्नम् इच्छ, असुन्वन्तम् अभिषवादिक्रियाऽनुष्ठानरहितम् अयजमानम् अदातारं मेच्छ। यामित्याम् एतुमर्हां क्रियाम् अनु+इहि गच्छ, सेत्या एतुमर्हा क्रिया ते तव अस्तु भवतु, नमः अन्नं च तस्यै तुभ्यमस्तु भवतु।। १२ । ६२ ।।
[हे देवि! त्वमस्मत् स्तेनस्य तस्करस्य सम्बन्धिनं विहायान्यमिच्छ]
Meaning of Essence
देवि=स्त्रि !। स्तेनस्य=स्तेनसम्बन्धिनः। तस्करस्य=अपुरुषार्थिनः। अन्यम्= आप्तनीतिम्। इच्छ=गृहाण। असुन्वन्तम्=अलसम्। अयजमानम्=स्तेनम्।
Special
मधुच्छन्दाः। निर्ऋतिः=स्त्री। निचृत् त्रिष्टुप्। धैवतः।।