Dayanand Yajurveda Bhashya Bhaskar Sanskrit

Yajurveda Adhyay 12 / Mantra 25

117 Mantra
12/25
Devata- अग्निर्देवता Rishi- वत्सप्रीर्ऋषिः Chhand- भुरिक्पङ्क्तिः Swara- पञ्चमः
Mantra with Swara
दृ॒शा॒नो रु॒क्मऽउ॒र्व्या व्य॑द्यौद् दु॒र्मर्ष॒मायुः॑ श्रि॒ये रु॑चा॒नः। अ॒ग्निर॒मृतो॑ऽअभव॒द् वयो॑भि॒र्यदे॑नं॒ द्यौरज॑नयत् सु॒रेताः॑॥२५॥

दृ॒शा॒नः। रु॒क्मः। उ॒र्व्या। वि। अ॒द्यौ॒त्। दु॒र्मर्ष॒मिति॑ दुः॒ऽमर्ष॑म्। आयुः॑। श्रि॒ये। रु॒चा॒नः। अ॒ग्निः। अ॒मृतः॑। अ॒भ॒व॒त्। वयो॑भि॒रिति॒ वयः॑ऽभिः। यत्। ए॒न॒म्। द्यौः। अज॑नयत्। सु॒रेता॒ इति॑ सु॒ऽरेताः॑ ॥२५ ॥

Mantra without Swara
दृशानो रुक्म उर्व्या व्यद्यौद्दुर्मर्षमायुः श्रिये रुचानः । अग्निरमृतोऽअभवद्वयोभिर्यदेनन्द्यौर्जनयत्सुरेताः ॥

दृशानः। रुक्मः। उर्व्या। वि। अद्यौत्। दुर्मर्षमिति दुःऽमर्षम्। आयुः। श्रिये। रुचानः। अग्निः। अमृतः। अभवत्। वयोभिरिति वयःऽभिः। यत्। एनम्। द्यौः। अजनयत्। सुरेता इति सुऽरेताः॥२५॥

Dayanand Yajurveda Bhashya Bhaskar Sanskrit

संस्कृत
Dayanand Yajurveda Bhashya Bhaskar Sanskrit - संस्कृत
Meaning
(दृशानः) दर्शकः (रुक्मः) (उर्व्या) पृथिव्या सह (वि) (अद्यौत्) प्रकाशयति (दुर्मर्षन्) दुर्गतो मर्षः=सेचनं यस्मात्तत् (आयुः) जीवनम् (श्रिये) शोभायै (रुचानः) प्रदीपकः (अग्निः) तेजः (अमृतः) नाशरहितः (अभवत्) (वयोभिः) व्यापकैर्गुणैः (यत्) यस्मात् (एनम्) (द्यौः) स्वप्रकाशः (अजनयत्) जनयति (सुरेताः) शोभनानि रेतांसि=वीर्याणि यस्य सः ।। २५ ।।
Essence
हे मनुष्या जगत्स्रष्टारमनादिमीश्वरमनादिजगत्कारणं गुणकर्मस्वभावैः सह विज्ञायोपास्त उपयुञ्जते च,
[रुक्मः श्रिये……आयुः कुर्वन्]
ते दीर्घायुषः श्रीमन्तो जायन्ते।। १२। २५।।
Subject
पुनर्नरैः किं किं वेद्यमित्याह ॥
Meaning of Anvay
हे मनुष्याः ! यूयं यद्यो दृशानो रुक्मः श्रिये रुचानोऽमृतो दुर्मर्षमायुः कुर्वन्नमृतोऽग्निरुर्व्या सह व्यद्यौद्वयोभिः सहाभवत् तद्द्यौः सुरेता जगदीश्वरो यदेनमजनयत्तं तत्तां च विजानीत ।। २५ ।।
सपदार्थान्वयः-- हे मनुष्याः ! यूयं यत्=यो दृशानः दर्शकः रुक्मः श्रिये शोभायै रुचानः प्रदीपक: अमृतः नाशरहितः दुर्मर्षं दुर्गतो मर्षः=सेचनं यस्मात् तत्, आयुः जीवनं कुर्वन्नमृतः नाशरहितः अग्निः तेजः उर्व्या पृथिव्या सह वि+अद्यौत् प्रकाशयति, वयोभिः व्यापकैर्गुणैः सह अभवत्, तद् द्यौः स्वप्रकाशः सुरेताः=जगदीश्वरः शोभनानि रेतांसि वीर्याणि यस्य सः, यत् यस्माद् एनम् अजनयत् जनयति तं तत्तां च विजानीत॥१२। २५॥
[हे मनुष्याः! यूयं वयोभिः सह.......तद् द्यौः सुरेता:=जगदीश्वरो यदेनमजनयत्, तं तत् तां च विजानीत
Meaning of Essence
वयोभिः=गुणकर्मस्वभावैः। आयुः=दीर्घायुः।
Special
वत्सप्रीः। अग्निः=जगदीश्वरः। भुरिक्पंक्तिः। पञ्चमः।।