Dayanand Yajurveda Bhashya Bhaskar Sanskrit

Yajurveda Adhyay 12 / Mantra 12

117 Mantra
12/12
Devata- वरुणो देवता Rishi- शुनःशेप ऋषिः Chhand- विराडार्षी त्रिष्टुप् Swara- धैवतः
Mantra with Swara
उदु॑त्त॒मं व॑रुण॒ पाश॑म॒स्मदवा॑ध॒मं वि म॑ध्य॒मꣳ श्र॑थाय। अथा॑ व॒यमा॑दित्य व्र॒ते तवाना॑गसो॒ऽअदि॑तये स्याम॥१२॥

उत्। उ॒त्त॒ममित्यु॑त्ऽत॒मम्। व॒रु॒ण॒। पाश॑म्। अ॒स्मत्। अव॑। अ॒ध॒मम्। वि। म॒ध्य॒मम्। श्र॒था॒य॒। श्र॒थ॒येति॑ श्रथय। अथ॑। व॒यम्। आ॒दि॒त्य॒। व्र॒ते। तव॑। अना॑गसः। अदि॑तये। स्या॒म॒ ॥१२ ॥

Mantra without Swara
उदुत्तमँवरुण पाशमस्मदवाधमँवि मध्यमँ श्रथाय । अथा वयमादित्य व्रते तवानागसोऽअदितये स्याम ॥

उत्। उत्तममित्युत्ऽतमम्। वरुण। पाशम्। अस्मत्। अव। अधमम्। वि। मध्यमम्। श्रथाय। श्रथयेति श्रथय। अथ। वयम्। आदित्य। व्रते। तव। अनागसः। अदितये। स्याम॥१२॥

Dayanand Yajurveda Bhashya Bhaskar Sanskrit

संस्कृत
Dayanand Yajurveda Bhashya Bhaskar Sanskrit - संस्कृत
Meaning
(उत्) (उत्तमम्) (वरुण) शत्रूणां बन्धक (पाशम्) बन्धनम् (अस्मत्) अस्माकं सकाशात् (अव) (अधमम्) निकृष्टम् (वि) (मध्यमम्) मध्यस्थम् (श्रथाय) विमोचय (अथ) पश्चात्। अत्र निपातस्य चेति दीर्घः (वयम्) प्रजास्थाः (आदित्य) अविनाशिस्वरूप सूर्य्य इव सत्यन्यायप्रकाशक (व्रते) सत्यन्यायपालन नियमे (तव) (अनागसः) अनपराधिन: (अदितये) पृथिवीराज्याय। अदितिरिति पृथिवीना०॥ निघं ० १ । १ ।। (स्याम) भवेम।। १२।।
Essence
यथेश्वरस्य गुणकर्मस्वभावानुकूला धार्मिका जनाः सत्याचरणे वर्तमानाः सन्तः पापबन्धान्मुक्ताः सुखिनो भवन्ति, तथैवोत्तमं राजानं प्राप्य प्रजाजना आनन्दिता जायन्ते।। १२। १२।।
Subject
पुनस्तमेव विषयमाह॥
Meaning of Anvay
हे वरुणादित्य! त्वमस्मदधमं मध्यममुत्तमं पाशमुदवविश्रथायाथ वयमदितये तव व्रतेऽनागसः स्याम ॥ १२॥
सपदार्थान्वयः-- हे वरुण शत्रूणां बन्धक! आदित्य अविनाशिस्वरूप सूर्य्य इव सत्यन्यायप्रकाशक! त्वम् अस्मत् अस्माकं सकाशाद् अधमं निकृष्टं मध्यमं मध्यस्थम् उत्तमं पाशं बन्धनम् उत्+अव, वि+श्रथाय विमोचय।
अथ पश्चाद् वयं प्रजास्थाः अदितये पृथिवीराज्याय तव व्रते सत्यन्यायपालननियमे अनागसः अनपराधिनः स्याम भवेम ।। १२। १२।।
[हे वरुण! आदित्य त्वमस्मत्.......पाशं........विश्रथाय....]
Meaning of Essence
वरुण=ईश्वरस्य गुणकर्मस्वभावानुकूलो धार्मिको जनः। आदित्य=सत्याचरणे वर्तमान। पाशम्=पाप-बन्धनम्।
Special
शुनःशेपः । वरुणः=राजा। विराडार्षी त्रिष्टुप्। धैवतः॥