Dayanand Yajurveda Bhashya Bhaskar Sanskrit

Yajurveda Adhyay 12 / Mantra 103

117 Mantra
12/103
Devata- अग्निर्देवता Rishi- हिरण्यगर्भ ऋषिः Chhand- निचृदुष्णिक् Swara- ऋषभः
Mantra with Swara
अ॒भ्याव॑र्त्तस्व पृथिवि य॒ज्ञेन॒ पय॑सा स॒ह। व॒पां ते॑ऽअ॒ग्निरि॑षि॒तोऽअ॑रोहत्॥१०३॥

अ॒भि। आ। व॒र्त्त॒स्व॒। पृ॒थि॒वि॒। य॒ज्ञेन॑। पय॑सा। स॒ह। व॒पाम्। ते॒। अ॒ग्निः। इ॒षि॒तः। अ॒रो॒ह॒त् ॥१०३ ॥

Mantra without Swara
अभ्या वर्तस्व पृथिवि यज्ञेन पयसा सह । वपाम्तेऽअग्निरिषितो अरोहत् ॥

अभि। आ। वर्त्तस्व। पृथिवि। यज्ञेन। पयसा। सह। वपाम्। ते। अग्निः। इषितः। अरोहत्॥१०३॥

Dayanand Yajurveda Bhashya Bhaskar Sanskrit

संस्कृत
Dayanand Yajurveda Bhashya Bhaskar Sanskrit - संस्कृत
Meaning
(अभि) (आ) (वर्त्तस्व) वर्तते वा (पृथिवि) भूमिः (यज्ञेन) संगमनेन (पयसा) जलेन (सह) (वपाम्) वपनम् (ते) तव (अग्निः) (इषितः) प्रेरित: (अरोहत्) रोहति।। १०३।।
Essence
या भूमिः सर्वस्याधारा, रत्नाकरा, जीवनप्रदा, विद्युद्युक्ताऽस्ति, तस्या विज्ञानं भूगर्भविद्यातः सर्वैर्मनुष्यैः कार्यम् ।। १२। १०३।।
Subject
भूस्थपदार्थविज्ञानं कथं कर्त्तव्यमित्याह॥
Meaning of Anvay
हे मनुष्य! त्वं या पृथिवि भूमिर्यज्ञेन पयसा सह वर्त्तते तामभ्यावर्त्तस्वाभिमुख्येनावर्तते यया ते वनमिषितोऽग्निररोहत्स गुणकर्मस्वभावतः सर्वैर्वेदितव्यः।। १०३।।

सपदार्थान्वयः-- हे मनुष्य! त्वं या पृथिवि=भूमिर्यज्ञेन संगमनेन पयसा जलेन सह वर्त्तते, तामभ्यावर्त्तस्व=आभिमुख्येनाऽऽवर्त्तते वर्तते वा, यया ते तव वपां वानम् इषितः प्रेरितः अग्निररोहत् रोहति, स गुणकर्मस्वभावतः सर्वैर्वेदितव्यः।। १२। १०३।।

[हे मनुष्य! त्वं या पृथिवि=भूमिः यज्ञेन पयसा सह वर्त्तते, यया इषितोऽग्निररोहत् स गुणकर्मस्वभावतः सर्वैर्वेदितव्यः]
Meaning of Essence
अग्निः=विद्युत्।
Special
हिरण्यगर्भः। अग्निः=विद्युत्। निचृदुष्णिक्। ऋषभः।।