Dayanand Yajurveda Bhashya Bhaskar Sanskrit

Yajurveda Adhyay 11 / Mantra 5

82 Mantra
11/5
Devata- सविता देवता Rishi- प्रजापतिर्ऋषिः Chhand- भुरिक्पङ्क्तिः Swara- पञ्चमः
Mantra with Swara
यु॒जे वां॒ ब्रह्म॑ पू॒र्व्यं नमो॑भि॒र्वि श्लोक॑ऽएतु प॒थ्येव सू॒रेः। शृ॒ण्वन्तु॒ विश्वे॑ऽअ॒मृत॑स्य पु॒त्राऽआ ये धामा॑नि दि॒व्यानि॑ त॒स्थुः॥५॥

यु॒जे। वा॒म्। ब्रह्म॑। पू॒र्व्यम्। नमो॑भि॒रिति॒ नमः॑ऽभिः। वि। श्लोकः॑। ए॒तु॒। प॒थ्ये᳖वेति॑ प॒थ्या᳖ऽइव। सू॒रेः। शृ॒ण्वन्तु॑। विश्वे॑। अ॒मृत॑स्य। पु॒त्राः। आ। ये। धामा॑नि। दि॒व्यानि॑। त॒स्थुः ॥५ ॥

Mantra without Swara
युजे वाम्ब्रह्म पूर्व्यं नमोभिर्वि श्लोक एतु पथ्येव सूरेः । शृण्वन्तु विश्वेऽअमृतस्य पुत्राऽआ ये धामानि दिव्यानि तस्थुः ॥

युजे। वाम्। ब्रह्म। पूर्व्यम्। नमोभिरिति नमःऽभिः। वि। श्लोकः। एतु। पथ्येवेति पथ्याऽइव। सूरेः। शृण्वन्तु। विश्वे। अमृतस्य। पुत्राः। आ। ये। धामानि। दिव्यानि। तस्थुः॥५॥

Dayanand Yajurveda Bhashya Bhaskar Sanskrit

संस्कृत
Dayanand Yajurveda Bhashya Bhaskar Sanskrit - संस्कृत
Meaning
(युजे) आत्मनि समादधे (वाम्) युवयोर्योगानुष्ठात्रुपदेशकयोः सकाशाछ्रुतवन्तौ (ब्रह्म) बृहद्यास पकम् (पूर्व्यम्) पूर्वैर्योगिभिः प्रत्यक्षीकृतम् (नमोभिः) सत्कारैः (वि) विविधेऽर्थे (श्लोकः) सत्यवाक्संयुक्तः (एतु) प्राप्नोतु (पथ्येव) यथा पथि साध्वी गतिः (सूरेः) विदुषः (शृण्वन्तु) (विश्वे) सर्वे (अमृतस्य) अविनाशिनो जगदीश्वरस्य (पुत्राः) सुसन्ताना आज्ञापालका इव (आ) (ये) (धामानि) स्थानानि (दिव्यानि) दिवि=सुखप्रकाशे भवानि (तस्थुः) आस्थितवन्तः ॥ ५ ॥
Essence
अत्रोपमालङ्कारः । योगं जिज्ञासुभिराप्ता योगारूढा विद्वांसः संगन्तव्या: । तत्संगेन योगविधिं विज्ञाय ब्रह्माभ्यसनीयम् ।
[सूरेः पथ्येव वि+एतु]
यथा विद्वत्प्रकाशितो धर्ममार्गः सर्वान् सुखेन प्राप्नोति, तथैव कृतयोगाभ्यासानां सकाशाद् योगविधिः सहजतया प्राप्नोति।
[अहं.......पूर्व्यं ब्रह्म युजे]
नहि कश्चिदेतत्संगमकृत्वा ब्रह्माभ्यासेन विनाऽऽत्मा पवित्रो भूत्वा सर्वं सुखमश्नुते ।
[तात्पर्यमाह--]
तस्मात् --योगविधिना सहैव सर्वे परं ब्रह्मोपासताम् ॥ ११ । ५ ॥
Subject
मनुष्याः परब्रह्मप्राप्तिं कथं कुर्य्यरित्युपदिश्यते॥
Meaning of Anvay
हे योगजिज्ञासवो जनाः! भवन्तो यथा श्लोकः सत्यवाक्संयुक्तः अहं नमोभिः सत्कारैः यत् पूर्व्यं पूर्वैर्योगिभिः प्रत्यक्षीकृतं ब्रह्म बृहद् व्यापकं युजे आत्मनि समादधे, तद् वां युवयोर्योगाऽनुष्ठात्रुपदेशकयोः सकाशाच्छ्रुतवन्तौ सूरे: विदुषः पथ्येव यथा पथि साध्वी गतिः, वि+एतु विविधं प्राप्नोतु।
यथा [ ये] विश्वे सर्वे पुत्राः=प्राप्तमोक्षा विद्वांसः सुसन्ताना आज्ञापालका वा अमृतस्य अविनाशिनो जगदीश्वरस्य योगेन दिव्यानि दिवि=सुप्रकाशे भवानि धामानि स्थानानि आ+तस्थुः आस्थितवन्तः तेभ्य एतां योगविद्यां शृण्वन्तु ॥ ५ ॥
[(ये) विश्वे पुत्राः=प्राप्तमोक्षा विद्वांसोऽमृतस्य योगेन दिव्यानि धामानि आतस्थुस्तेभ्य एतां योगविद्यां शृण्वन्तु]
हे योगजिज्ञासवो जनाः! भवन्तो यथा श्लोकोऽहं नमोभिर्यत्पूर्व्यं ब्रह्म युजे तद्वां सूरेः पथ्येव व्येतु । यथा ये विश्वे पुत्राः प्राप्तमोक्षा विद्वांसोऽमृतस्य योगेन दिव्यानि धामान्यातस्थुस्तेभ्यः एतां योगविद्यां शृण्वन्तु ॥ ५ ॥
Meaning of Essence
पुत्राः=आप्ता योगारूढा विद्वांसः । पथ्येव=यथा धर्ममार्गः । वि+एतु=सुखेन प्राप्नोति ।
Special
प्रजापतिः । सविता=ईश्वरः ॥ भुरिक्पङ्क्तिः । धैवतः ॥