Dayanand Yajurveda Bhashya Bhaskar Sanskrit

Yajurveda Adhyay 10 / Mantra 22

34 Mantra
10/22
Chanting
Devata- अग्न्यादयो मन्त्रोक्ता देवताः Rishi- देवावात ऋषिः Chhand- विराट् आर्षी त्रिष्टुप्, Swara- धैवतः
Mantra with Swara
मा त॑ऽइन्द्र ते व॒यं तु॑राषा॒डयु॑क्तासोऽअब्र॒ह्मता॒ विद॑साम। तिष्ठा॒ रथ॒मधि॒ यं व॑ज्रह॒स्ता र॒श्मीन् दे॑व यमसे॒ स्वश्वा॑न्॥२२॥

मा। ते॒। इ॒न्द्र॒। ते। व॒यम्। तु॒रा॒षा॒ट्। अयु॑क्तासः। अ॒ब्र॒ह्मता॑। वि। द॒सा॒म॒। तिष्ठ॑। रथ॑म्। अधि॑। यम्। व॒ज्र॒ह॒स्ते॒ति॑ वज्रऽहस्त। आ। र॒श्मीन्। दे॒व॒। य॒म॒से॒। स्वश्वा॒निति॑ सु॒ऽअश्वा॑न् ॥२२॥

Mantra without Swara
मा तऽ इन्द्र ते वयन्तुराषाडयुक्तासोऽअब्रह्मता विदसाम । तिष्ठा रथमधि यँवज्रहस्ता रश्मीन्देव यमसे स्वश्वान् ॥

मा। ते। इन्द्र। ते। वयम्। तुराषाट्। अयुक्तासः। अब्रह्मता। वि। दसाम। तिष्ठ। रथम्। अधि। यम्। वज्रहस्तेति वज्रऽहस्त। आ। रश्मीन्। देव। यमसे। स्वश्वानिति सुऽअश्वान्॥२२॥

Dayanand Yajurveda Bhashya Bhaskar Sanskrit

संस्कृत
Dayanand Yajurveda Bhashya Bhaskar Sanskrit - संस्कृत
Meaning
(मा) निषेधे (ते) तव (इन्द्र) सभेश राजन् ! (ते) तव (वयम्) राजप्रजाजना: (तुराषाट्) तुरान्=त्वरितान् शत्रून् सहते (अयुक्तासः) अधर्मकारिणः (अब्रह्मता) वेदेश्वरनिष्ठारहितता (वि) (दसाम) उपक्ष्येम (तिष्ठ) अत्र द्व्यचोतस्तिङः॥ अ० ६ । ३ । १३५ ।। इति दीर्घः (रथम्) (अधि) (यम्) (वज्रहस्त) वज्रतुल्यानि शस्त्राणि हस्तयोर्यस्य तत्संबुद्धौ (आ) (रश्मीन्) अश्वनियमार्था रज्जूः (देव) (यमसे) नियच्छसि (स्वश्वान्) शोभनाश्च तेऽश्वाश्च तान्॥ अयं मन्त्रः शत० ५। ४। ३। १४ व्याख्यातः ।। २२।।
Essence
राजप्रजाजना राज्ञा सहायोग्यं व्यवहारं कदाचिन्न कुर्युः। राजा चैतैः सहान्यायं न कुर्यात्।
[ते=तवाऽब्रह्मता माऽस्तु, त्वं यान्........स्वश्वान् [आ] यमसे, यं रथमधितिष्ठ तांस्तं च वयमप्यधितिष्ठेम]
वेदेश्वराज्ञानुष्ठानाः सन्तः सर्वे समानयानासनव्यवहाराः स्युः।
[मा.......विदसाम]
न कदाचिदालस्ये, प्रमादे, वेदेश्वरनिन्दामये नास्तिकत्वे वा वर्त्तेरन् ।। १० । २२ ।।
Subject
प्रजाजनै राजप्रसङ्गे कथं वर्तितव्यमित्याह ।।
Meaning of Anvay
हे देव! इन्द्र! सभेश राजन् ! वज्रहस्त! वज्रतुल्यानि शस्त्राणि हस्तयोर्यस्य तत्सम्बुद्धौ! वयं राजप्रजाजनाः ते=तव सम्बन्धेऽयुक्तासः अधर्मकारिणः मा न भवाम, ते=तवाऽब्रह्मता वेदेश्वरनिष्ठारहितता माऽस्तु, विदसाम उपक्ष्येम।
यस्तुराषाट् तुरान्=त्वरितान् शत्रून् सहते त्वं यान् रश्मीन् अश्वनियमार्था रज्जूः स्वश्वान् शोभनाश्च तेऽश्वाश्च तान् [आ] यमसे नियच्छसि यं रथमधितिष्ठ, तांस्तं च वयमप्यधितिष्ठेम ।। १० । २२ ।।
[हे देवेन्द्र!.......वयं ते तव सम्बन्धेऽयुक्तासो भवाम]
Special
देववातः। इन्द्रः=राजा। निचृदार्षी त्रिष्टुप्। धैवतः॥