Samveda Translation (Vedkumar Vedalankar)

Samveda Mantra 542

733 Mantra
Devata- पवमानः सोमः Rishi- पराशरः शाक्त्यः Chhand- त्रिष्टुप् Swara- धैवतः Kaand Name- पावमानं काण्डम् Gaan- प्रकृति गान Gaan Parva- पावमानं पर्व
Mantra with Swara
म꣣ह꣡त्तत्सोमो꣢꣯ महि꣣ष꣡श्च꣢कारा꣣पां꣡ यद्गर्भोऽवृ꣢꣯णीत दे꣣वा꣢न् । अ꣡द꣢धा꣣दि꣢न्द्रे꣣ प꣡व꣢मान꣣ ओ꣡जोऽज꣢꣯नय꣣त्सू꣢र्ये꣣ ज्यो꣢ति꣣रि꣡न्दुः꣢ ॥५४२॥

म꣣ह꣢त् । तत् । सो꣡मः꣢꣯ । म꣣हिषः꣢ । च꣣कार । अ꣣पा꣢म् । यत् । ग꣡र्भः꣢꣯ । अ꣡वृ꣢꣯णीत । दे꣣वा꣢न् । अ꣡द꣢꣯धात् । इ꣡न्द्रे꣢꣯ । प꣡व꣢꣯मानः । ओ꣡जः꣢꣯ । अ꣡ज꣢꣯नयत् । सू꣡र्ये꣢꣯ । ज्यो꣡तिः꣢꣯ । इ꣡न्दुः꣢꣯ ॥५४२॥

Mantra without Swara
महत्तत्सोमो महिषश्चकारापां यद्गर्भोऽवृणीत देवान् । अदधादिन्द्रे पवमान ओजोऽजनयत्सूर्ये ज्योतिरिन्दुः ॥

महत् । तत् । सोमः । महिषः । चकार । अपाम् । यत् । गर्भः । अवृणीत । देवान् । अदधात् । इन्द्रे । पवमानः । ओजः । अजनयत् । सूर्ये । ज्योतिः । इन्दुः ॥५४२॥

Samveda - Mantra Number : 542
(Kauthum) पूर्वार्चिकः: » Prapathak » 6; Ardh Prapathak » 1; Dashati » 5;
(Rananiya) पूर्वार्चिकः: » Adhyay » 5; Khand » 7;

Samveda Translation (Vedkumar Vedalankar)

मराठी
Samveda Translation (Vedkumar Vedalankar) - मराठी
Meaning
(महिषः) महान (सोमः) सोम औषधीप्रमाणे रसाचे भंडार असणारा अथवा चंद्राप्रमाणे आल्हादक व प्रेरक परमेश्र (तत्) ते प्रसिद्ध आणि (महत्) महान कर्म (चकार) करतो (यत्) की तो (अपां गर्भः) सर्वांच्या प्राणात (गर्भामध्ये जसे शिशु) तसे विद्यमान असणारा तो परमेश्वर (देवान्) मनासह सर्व नेत्र, कर्म आदी इंद्रियांचे (अवृणीत) वरण करतो. (प्राण, मन, इंद्रिये यांना तो गीताला शक्ती देतो) (पवमानः) पवित्र करणारा तो (इन्द्रे) जीवात्म्यात आणि विद्युतेत (ओतः) पावित्र्य व शक्ती (अदधात्) स्थापित करतो. (इन्दुः) तो स्वतः प्रकाशमय असून (सूर्ये) सूर्यात (ज्योतिः) ज्योती (प्रकाश व उष्णता) (अदधात्) भरतो अथवा तोच (सूर्ये) शरीरस्य सूर्य म्हणजे नेत्राला (ज्योतिः) पाहण्याची शक्ती (अदधात्) प्रदान करतो.।। १०।।
Essence
शरीराच्या मन, चक्षु, श्रोत्र आदींत जी शक्ती वा ज्योती आहे, तसेच बाह्य जगतात सूर्य, चंद्र, विद्युत, मेघ आदींत जी शक्ती वा जो-- आहे, ती त्यांना परमेश्वरानेच दिली आहे.।। १०।।
Subject
सोम परमात्म्याच्या महान कर्माचे वर्णऩ
Special
या मंत्रात इन्दुःचा जो पस्स्दिध अर्थ - चंद्र आहे, तो अर्थ घेतल्यास ङ्गंचंद्रमा सूर्यात ज्योती उत्पन्न करतोफ असा विरुद्ध वा निसर्ग विरोधी अर्थ निघतो. कारण की सूर्य चंद्राला जोयीत देतो, चंद्र सूर्याला नव्हे. पण ङ्गइन्दुफ शब्दाचा यौगिक अर्थ - प्रकाशमय सा घेतल्यानंतर विरोधाभास राहत नाही. ङ्गअपिफ शब्दामुळे इथे विरोधाभास अलंकार व्यंग्य आहे म्हणजे व्यंजनाशक्तीने व्यक्त होत आहे.।। १०।।