Samveda Translation (Vedkumar Vedalankar)

Samveda Mantra 458

733 Mantra
Devata- सूर्यः Rishi- गौराङ्गिरसः Chhand- अतिजगती Swara- निषादः Kaand Name- ऐन्द्रं काण्डम् Gaan- प्रकृति गान Gaan Parva- ऐन्द्रं पर्व
Mantra with Swara
अ꣣य꣢ꣳ स꣣ह꣢स्र꣣मा꣡न꣢वो दृ꣣शः꣡ क꣢वी꣣नां꣢ म꣣ति꣢꣫र्ज्योति꣣र्वि꣡ध꣢र्म । ब्र꣣ध्नः꣢ स꣣मी꣡ची꣢रु꣣ष꣢सः꣣ स꣡मै꣢रयदरे꣣प꣢सः꣣ स꣡चे꣢त꣣सः स्व꣡स꣢रे मन्यु꣣म꣡न्त꣢श्चि꣣ता꣢ गोः ॥४५८॥

अ꣣य꣢म् । स꣣ह꣡स्र꣢म् । आ꣡न꣢꣯वः । दृ꣣शः꣢ । क꣣वीना꣢म् । म꣣तिः꣢ । ज्यो꣡तिः꣢꣯ । वि꣡ध꣢꣯र्म । वि । ध꣣र्म । ब्रध्नः꣢ । स꣣मी꣡चीः꣢ । स꣣म् । ई꣡चीः꣢꣯ । उ꣣ष꣡सः꣢ । सम् । ऐ꣣रयत् । अरेप꣡सः꣢ । अ꣣ । रेप꣡सः꣢ । स꣡चे꣢꣯तसः । स । चे꣣तसः । स्व꣡स꣢꣯रे । म꣣न्युम꣡न्तः꣢ । चि꣣ताः꣢ । गोः ॥४५८॥

Mantra without Swara
अयꣳ सहस्रमानवो दृशः कवीनां मतिर्ज्योतिर्विधर्म । ब्रध्नः समीचीरुषसः समैरयदरेपसः सचेतसः स्वसरे मन्युमन्तश्चिता गोः ॥

अयम् । सहस्रम् । आनवः । दृशः । कवीनाम् । मतिः । ज्योतिः । विधर्म । वि । धर्म । ब्रध्नः । समीचीः । सम् । ईचीः । उषसः । सम् । ऐरयत् । अरेपसः । अ । रेपसः । सचेतसः । स । चेतसः । स्वसरे । मन्युमन्तः । चिताः । गोः ॥४५८॥

Samveda - Mantra Number : 458
(Kauthum) पूर्वार्चिकः: » Prapathak » 5; Ardh Prapathak » 2; Dashati » 3;
(Rananiya) पूर्वार्चिकः: » Adhyay » 4; Khand » 12;

Samveda Translation (Vedkumar Vedalankar)

मराठी
Samveda Translation (Vedkumar Vedalankar) - मराठी
Meaning
(अयम्) हा सूर्य, परमेश्वर वा आचार्य (सहस्रम्) एकटा असूनही हजारांप्रमाणे (आनवः) मनुष्यांसाठी हितकर आहेस तो (दृशः) पदार्थ दाखविणारा / द्रष्य असून (कवीनाम्) विद्वानांना मेधावी शिष्यांना (मतिः) मतिप्रदाता आहे आणि तो (विधर्म ज्योतिः) विशेष कीर्ती / धारक ज्योतीने संपन्न आहे. (ब्रध्नः) महा महान सूर्य / परमेश्वर / आचार्य (समीचीः) सम्यक् गती / प्रगती करणाऱ्या (अरेपसः) निर्मळ (उपसः) अशा अनेक उषःकाळांना / ज्ञानदीप्तींना (समैरयत्) उत्तम प्रकारे प्रेरित करतो. या दीप्तीमुळे (स्वसरे) उज्ज्वळ दिवसाप्रमाणे / दिवसाच्या प्रकाशाप्रमाणे बुद्धीला प्रकाशित करणाऱ्या विवेकाच्या प्रकटीकरणानंतर (सचेतसः) सहृगयजन (मन्युमन्तः) तेजोमय होऊन ब्रह्म वर्चस्वी होऊन (गोः) किरण समूहाचे वेद वाणीचे (चिताः) ज्ञाना होतात.।। २।।
Essence
जसे सूर्य प्रकाशवती उषांना प्रेरणा देतो, (उषेला आकाशात प्रकट होण्याची संधी देतो) तद्वत परमेश्वर व आचार्य मनुष्यांमध्ये विद्या आणि विवेक यांची कान्ती उत्पन्न करतात.।। २।।
Subject
सूर्य देवता। आदित्य, परमेश्वर आणि आचार्य यांच्याविषयी वर्णन
Special
या मंत्रात श्लेष अलंकार आहे. येथे ङ्गमतिःफ व ङ्गज्योतिःफ या शब्दांचा अर्थ लक्षणा शब्द शक्तीद्वारे ङ्गक्रमशः ङ्गमतिप्रदाताफ व ङ्गज्योतिष्मान्फ असा निघत आहे. ‘तिर्, तिर्’ ‘समी, समै’ व ‘चेत, चिताः’ या शब्दात छेकानुप्रास तसेच ‘स, र, त’ या वर्णांची आवृत्ती झाल्यामुळे येथे वृत्त्यनुप्रास अलंकारही आहे.।। २।।