Samveda Sanhita Bhasha Bhashy (Pt. Jaydev Sharma)

Samveda Mantra 90

1874 Mantra
Devata- अग्निः Rishi- वामदेवः कश्यपो वा मारीचो मनुर्वा वैवस्वत अभौ वा Chhand- अनुष्टुप् Swara- गान्धारः Kaand Name- आग्नेयं काण्डम् Gaan- प्रकृति गान Gaan Parva- आग्नेयं पर्व
Mantra with Swara
जा꣣तः꣡ परे꣢꣯ण꣣ ध꣡र्म꣢णा꣣ य꣢त्स꣣वृ꣡द्भिः꣢ स꣣हा꣡भु꣢वः । पि꣣ता꣢꣫ यत्क꣣श्य꣡प꣢स्या꣣ग्निः꣢ श्र꣣द्धा꣢ मा꣣ता꣡ मनुः꣢꣯ क꣣विः꣢ ॥९०

जा꣣तः꣢ । प꣡रे꣢꣯ण । ध꣡र्म꣢꣯णा । यत् । स꣣वृ꣡द्भिः꣢ । स꣣ । वृ꣡द्भिः꣢꣯ । स꣣ह꣢ । अ꣡भु꣢꣯वः । पि꣣ता꣢ । यत् । क꣣श्य꣡प꣢स्य । अ꣣ग्निः꣢ । श्र꣣द्धा꣢ । श्र꣣त् । धा꣢ । मा꣣ता꣢ । म꣡नुः꣢꣯ । क꣣विः꣢ ॥९०॥

Mantra without Swara
जातः परेण धर्मणा यत्सवृद्भिः सहाभुवः । पिता यत्कश्यपस्याग्निः श्रद्धा माता मनुः कविः ॥९०

जातः । परेण । धर्मणा । यत् । सवृद्भिः । स । वृद्भिः । सह । अभुवः । पिता । यत् । कश्यपस्य । अग्निः । श्रद्धा । श्रत् । धा । माता । मनुः । कविः ॥९०॥

Samveda - Mantra Number : 90
(Kauthum) पूर्वार्चिकः: » Prapathak » 1; Ardh Prapathak » 2; Dashati » 4;
(Rananiya) पूर्वार्चिकः: » Adhyay » 1; Khand » 9;

Samveda Sanhita Bhasha Bhashy (Pt. Jaydev Sharma)

हिन्दी
Samveda Sanhita Bhasha Bhashy (Pt. Jaydev Sharma) - हिन्दी
Meaning
भा० - हे अग्ने  ! तू ( परेण धर्मणा ) = परम उत्कृष्ट तपस्या और सदा चार के बल से ( जातः ) = उत्पन्न या प्रकट हुआ है ( यत् ) = क्योंकि ( सवृद्भिः ) = अपने साथ लगे हुए कर्मचारीगण, इन्द्रियों के ( सह ) = साथ मिलकर ( आभुवः ) = तू सब  कार्य करने में समर्थ है । यह अग्नि आत्मा ( कश्यपस्य१   ) = इस ज्ञान के पान करनेहारे मन का ( पिता ) = पालक है और उसकी ( माता ) = जन्मभूमि ( श्रद्धा २  ) = सत्य का धारण करनेहारी बुद्धि है और ( मनुकवि: ) = मननशील क्रान्तदर्शी पुरुष आत्मा ही इसका गुण है। 

परमात्मा के पक्ष में ( परेण  धर्मणा ) = परम उत्कृष्ट, धारण सामर्थ्य से ( यत् ) = जो ( सवृद्भिः ) = साथ वर्तमान शक्तियों के साथ ( आभुवः ) = विद्यमान है ।  तू ( कश्यपस्य पिता ) = सूर्य आदि लोक और ज्ञानी पुरुषों का पालक है । ( अग्निः ) = प्रकाशस्वरूप, ( श्रद्धा ) = सत्य का धारक, ( माता ) = जगत् का कर्त्ता, ( मनुः ) = ज्ञानवान् ( कविः ) = मेधावी और पारदर्शी है ।
Subject
परमेश्वर की स्तुति
Footnote
१, कश्यपः पश्यको भवति । शत० ।  
२, श्रदिति सत्यनाम, नि० ३ ।  १०  । 
Rishi | Devata | Chhanda | Swara
ऋषिः - वामदेवः कश्यपो वा मारीचि  मनुर्वा वैवस्वत उभौ वा ।

छन्द: - अनुष्टुप् ।