Samveda Sanhita Bhasha Bhashy (Pt. Jaydev Sharma)

Samveda Mantra 75

1874 Mantra
Devata- पूषा Rishi- भरद्वाजो बार्हस्पत्यः Chhand- त्रिष्टुप् Swara- धैवतः Kaand Name- आग्नेयं काण्डम् Gaan- प्रकृति गान Gaan Parva- आग्नेयं पर्व
Mantra with Swara
शु꣣क्रं ते꣢ अ꣣न्य꣡द्य꣢ज꣣तं꣡ ते꣢ अ꣣न्य꣡द्वि꣢꣯षुरूपे꣣ अ꣡ह꣢नी꣣ द्यौ꣡रि꣢वासि । वि꣢श्वा꣣ हि꣢ मा꣣या꣡ अव꣢꣯सि स्वधावन्भ꣣द्रा꣡ ते꣢ पूषन्नि꣣ह꣢ रा꣣ति꣡र꣢स्तु ॥७५॥

शु꣣क्र꣢म् । ते꣣ । अन्य꣢त् । अ꣣न् । य꣢त् । य꣣जतम् । ते꣣ । अन्य꣢त् । अ꣣न् । य꣢त् । वि꣡षु꣢꣯रूपे । वि꣡षु꣢꣯ । रू꣣पेइ꣡ति꣢ । अ꣡ह꣢꣯नी । अ । ह꣣नीइ꣡ति꣢ । द्यौः । इ꣣व । असि । वि꣡श्वाः꣢꣯ । हि । मा꣣याः꣢ । अ꣡व꣢꣯सि । स्व꣣धावन् । स्व । धावन् । भद्रा꣢ । ते꣣ । पूषन् । इह꣢ । रा꣣तिः । अ꣣स्तु ॥७५॥

Mantra without Swara
शुक्रं ते अन्यद्यजतं ते अन्यद्विषुरूपे अहनी द्यौरिवासि । विश्वा हि माया अवसि स्वधावन्भद्रा ते पूषन्निह रातिरस्तु ॥

शुक्रम् । ते । अन्यत् । अन् । यत् । यजतम् । ते । अन्यत् । अन् । यत् । विषुरूपे । विषु । रूपेइति । अहनी । अ । हनीइति । द्यौः । इव । असि । विश्वाः । हि । मायाः । अवसि । स्वधावन् । स्व । धावन् । भद्रा । ते । पूषन् । इह । रातिः । अस्तु ॥७५॥

Samveda - Mantra Number : 75
(Kauthum) पूर्वार्चिकः: » Prapathak » 1; Ardh Prapathak » 2; Dashati » 3;
(Rananiya) पूर्वार्चिकः: » Adhyay » 1; Khand » 8;

Samveda Sanhita Bhasha Bhashy (Pt. Jaydev Sharma)

हिन्दी
Samveda Sanhita Bhasha Bhashy (Pt. Jaydev Sharma) - हिन्दी
Meaning
भा० = हे पूषन् ! अग्ने ! ( ते ) = तेरा ( शुक्रं ) = कान्तिमान् प्रकाशमान् रूप ( अन्यत्  ) = दूसरा है । और ( यजतम् ) = आपका मिलने वाला, उपास्य, शिवरूप ( अन्यत्  ) = और है । ( अहनी ) = ये दिन और रात के समान दोनों  ( त्रिषुरूपे ) = भिन्न २ रूप के हैं । हे अग्ने ! तू ( द्यौः इव असि१  ) = सूर्य के समान है । हे ( स्वधावन् ) = अन्नपते ! प्राणपते ! जीवेश्वर ! भूतपते ! ( हि विश्वा ) = क्योंकि तू समस्त संसार की सब प्रकार की ( माया: ) = मायाओं, सृष्टियों को ( अवसि ) = पालन करता है । हे ( पूषन्  ) = समस्त संसार के पोषण करने हारे ( इह ) = इस लोक में ( ते ) = तेरा ( रातिः ) = दान ( भद्रा ) = कल्याण और सुख के देने वाला ( अस्तु ) = हो ।

ईश्वर ने अग्नि और सोम, प्राण और रयि दोनों से समस्त संसार को बनाया है । वह दोनों का सूर्य के समान प्रेरक है । सब चराचर सर्ग जो प्रकृति के विकार से बनी ( माया ) = सृष्टियां हैं, उनको वही पालन करता है, यहां ब्रह्मा, विष्णु, शिव तीनों रूपों का क्रम से वर्णन किया गया है । 
 
Subject
परमेश्वर की स्तुति
Footnote
७५ - 'स्वधावो' इति ऋ० ।

"१ - ?"
Rishi | Devata | Chhanda | Swara
ऋषिः - भरद्वाज: ।

छन्द: - त्रिष्टुभ ।

देवता :- सुर:।