Samveda Sanhita Bhasha Bhashy (Pt. Jaydev Sharma)

Samveda Mantra 68

1874 Mantra
Devata- अग्निः Rishi- भरद्वाजो बार्हस्पत्यः Chhand- त्रिष्टुप् Swara- धैवतः Kaand Name- आग्नेयं काण्डम् Gaan- प्रकृति गान Gaan Parva- आग्नेयं पर्व
Mantra with Swara
वि꣢꣫ त्वदापो꣣ न꣡ पर्व꣢꣯तस्य पृ꣣ष्ठा꣢दु꣣क्थे꣡भि꣢रग्ने जनयन्त दे꣣वाः꣢ । तं꣢ त्वा꣣ गि꣡रः꣢ सुष्टु꣣त꣡यो꣢ वाजयन्त्या꣣जिं꣡ न गि꣢꣯र्व꣣वा꣡हो꣢ जिग्यु꣣र꣡श्वाः꣢ ॥६८॥

वि꣢ । त्वत् । आ꣡पः꣢꣯ । न । प꣡र्व꣢꣯तस्य । पृ꣣ष्ठा꣢त् । उ꣣क्थे꣡भिः꣢ । अ꣣ग्ने । जनयन्त । दे꣣वाः꣢ । तम् । त्वा꣣ । गि꣡रः꣢꣯ । सु꣣ष्टु꣡तयः꣢ । सु꣣ । स्तुत꣡यः꣢ । वा꣣जयन्ति । आजि꣢म् । न । गि꣣र्ववा꣡हः꣢ । गि꣣र्व । वा꣡हः꣢꣯ । जि꣣ग्युः । अ꣡श्वाः꣢꣯ ॥६८॥

Mantra without Swara
वि त्वदापो न पर्वतस्य पृष्ठादुक्थेभिरग्ने जनयन्त देवाः । तं त्वा गिरः सुष्टुतयो वाजयन्त्याजिं न गिर्ववाहो जिग्युरश्वाः ॥

वि । त्वत् । आपः । न । पर्वतस्य । पृष्ठात् । उक्थेभिः । अग्ने । जनयन्त । देवाः । तम् । त्वा । गिरः । सुष्टुतयः । सु । स्तुतयः । वाजयन्ति । आजिम् । न । गिर्ववाहः । गिर्व । वाहः । जिग्युः । अश्वाः ॥६८॥

Samveda - Mantra Number : 68
(Kauthum) पूर्वार्चिकः: » Prapathak » 1; Ardh Prapathak » 2; Dashati » 2;
(Rananiya) पूर्वार्चिकः: » Adhyay » 1; Khand » 7;

Samveda Sanhita Bhasha Bhashy (Pt. Jaydev Sharma)

हिन्दी
Samveda Sanhita Bhasha Bhashy (Pt. Jaydev Sharma) - हिन्दी
Meaning
भा० = हे ( अग्ने ) = परमेश्वर ! (देवा:) = स्तुति करने वाले या तेरे दिव्यगुणों को जानने वाले विद्वान् लोग ( उक्थेभि: ) = यज्ञों, ज्ञानचर्चाओं द्वारा ( पर्वतस्य ) = पर्वत या मेघ के ( पृष्ठात् ) = तट या एक देश से ( आपो न ) = जलधाराओं के समान ( त्वत् ) = तुझ से ( विजनयन्त ) = नानाप्रकार के कार्य सम्पादन करते या तुझे नाना प्रकार से उत्पन्न करते या प्रकट करते हैं । अथवा ( देवा: ) = दिव्यगुण के सूर्य आदि पदार्थ तुझ से, मेघ से जलधाराओं के समान, स्वयं प्रकट होते हैं । हे परमेश्वर ( गिर्ववाहः ) = गिरा, वाग् या वाणियों द्वारा प्राप्त या ज्ञान करने योग्य अग्ने ! ( अश्वा ) = अश्व ( आजिं न ) = जिस प्रकार संग्राम भूमि में ( जिग्युः ) = विजय करते हैं, उसी प्रकार ( सु-स्तुतयो गिरः ) = उत्तमरूप से गुणवर्णन करने वाली वेदवाणियां ( तं त्वा ) = उक्त  प्रकार के गुणों से सम्पन्न तुझको ( वाजयन्ति ) = बढ़ाती हैं, पुष्ट करती हैं, तुझे समृद्ध करती हैं, अलंकृत करती हैं ।
 
Subject
परमेश्वर की स्तुति
Footnote
६८   ऋग्वेदे पाठभेदो यथा- 'वि त्वदापो न पर्वतस्य  पृष्ठादुक्थेभिरिन्द्रानयन्त यज्ञैः । तं त्वाभिः सुष्टुतिभिर्वाजयन्त आजिं न जग्मुर्गिवाहो अश्वाः ।।'
Rishi | Devata | Chhanda | Swara
ऋषिः - भरद्वाजो बार्हस्पत्यः।

छन्दः - त्रिष्टुभ ।