Samveda Sanhita Bhasha Bhashy (Pt. Jaydev Sharma)

Samveda Mantra 490

1874 Mantra
Devata- पवमानः सोमः Rishi- प्रभूवसुराङ्गिरसः Chhand- गायत्री Swara- षड्जः Kaand Name- पावमानं काण्डम् Gaan- प्रकृति गान Gaan Parva- पावमानं पर्व
Mantra with Swara
अ꣡स꣢र्जि꣣ र꣢थ्यो꣣ य꣡था꣢ प꣣वि꣡त्रे꣢ च꣣꣬म्वोः꣢꣯ सु꣣तः꣢ । का꣡र्ष्म꣢न्वा꣣जी꣡ न्य꣢क्रमीत् ॥४९०॥

अ꣡स꣢꣯र्जि । र꣡थ्यः꣢꣯ । य꣡था꣢꣯ । प꣣वि꣡त्रे꣢ । च꣣म्वोः꣢꣯ । सु꣣तः꣢ । का꣡र्ष्म꣢꣯न् । वा꣣जी꣢ । नि । अ꣣क्रमीत् ॥४९०॥

Mantra without Swara
असर्जि रथ्यो यथा पवित्रे चम्वोः सुतः । कार्ष्मन्वाजी न्यक्रमीत् ॥

असर्जि । रथ्यः । यथा । पवित्रे । चम्वोः । सुतः । कार्ष्मन् । वाजी । नि । अक्रमीत् ॥४९०॥

Samveda - Mantra Number : 490
(Kauthum) पूर्वार्चिकः: » Prapathak » 6; Ardh Prapathak » 1; Dashati » 1;
(Rananiya) पूर्वार्चिकः: » Adhyay » 5; Khand » 3;

Samveda Sanhita Bhasha Bhashy (Pt. Jaydev Sharma)

हिन्दी
Samveda Sanhita Bhasha Bhashy (Pt. Jaydev Sharma) - हिन्दी
Meaning
भा० = ( यथा ) = जिस प्रकार ( रथ्यः ) = रथयोग्य ( वाजी ) = वेगवान् अश्व ( कार्ष्मन् ) = आकर्षण करनेहारा ( सुतः ) = प्रेरित होकर ( चम्वोः ) = दोनों सेनाओं के बीच ( पवित्रे ) = पैंतरे पर ( नि-अक्रमीत् ) = वेग से दौड़ता है । उसी प्रकार यह आत्मा ( सुतः ) = ऐश्वर्य से युक्त होकर ( चम्वोः ) = निष्पादन फलकों, द्यौ और पृथिवी, प्राण और अपान के बीच ( पवित्रे ) = पवित्र करने हारे प्राण वायु में ( कार्ष्मन् ) = सब इन्द्रियों को कर्षण करता हुआ ( रथ्यः ) = इस देह के योग्य ( वाजी ) = वेगवान् अति बलवान् ( असर्जि ) = होकर ( नि-अक्रमीत् ) = नाना स्थानों में गमन करता है। सोम और रथ के घोड़े के दृष्टान्त से मुख्य प्राण और ब्रह्माण्ड के विधारक सूत्रात्मा वायु का वर्णन है ।
Subject
"Missing"
Rishi | Devata | Chhanda | Swara
ऋषिः - प्रभूवसु:।

देवता - पवमानः।

छन्दः - गायत्री।

स्वरः - षड्जः।