Samveda Sanhita Bhasha Bhashy (Pt. Jaydev Sharma)

Samveda Mantra 46

1874 Mantra
Devata- अग्निः Rishi- भर्गः प्रागाथः Chhand- बृहती Swara- मध्यमः Kaand Name- आग्नेयं काण्डम् Gaan- प्रकृति गान Gaan Parva- आग्नेयं पर्व
Mantra with Swara
शे꣢षे꣣ वने꣡षु꣢ मा꣣तृ꣢षु꣣ सं꣢ त्वा꣣ म꣡र्ता꣢स इन्धते । अ꣡त꣢न्द्रो ह꣣व्यं꣡ व꣢हसि हवि꣣ष्कृ꣢त꣣ आ꣢꣫दिद्दे꣣वे꣡षु꣢ राजसि ॥४६॥

शे꣡षे꣢꣯ । व꣡ने꣢꣯षु । मा꣣तृ꣡षु꣢ । सम् । त्वा꣣ । म꣡र्ता꣢꣯सः । इ꣣न्धते । अ꣡त꣢꣯न्द्रः । अ । त꣣न्द्रः । ह꣣व्यम् । व꣣हसि । हविष्कृ꣡तः꣢ । ह꣣विः । कृ꣡तः꣢꣯ । आत् । इत् । दे꣣वे꣡षु꣢ । रा꣣जसि ॥४६॥

Mantra without Swara
शेषे वनेषु मातृषु सं त्वा मर्तास इन्धते । अतन्द्रो हव्यं वहसि हविष्कृत आदिद्देवेषु राजसि ॥

शेषे । वनेषु । मातृषु । सम् । त्वा । मर्तासः । इन्धते । अतन्द्रः । अ । तन्द्रः । हव्यम् । वहसि । हविष्कृतः । हविः । कृतः । आत् । इत् । देवेषु । राजसि ॥४६॥

Samveda - Mantra Number : 46
(Kauthum) पूर्वार्चिकः: » Prapathak » 1; Ardh Prapathak » 1; Dashati » 5;
(Rananiya) पूर्वार्चिकः: » Adhyay » 1; Khand » 5;

Samveda Sanhita Bhasha Bhashy (Pt. Jaydev Sharma)

हिन्दी
Samveda Sanhita Bhasha Bhashy (Pt. Jaydev Sharma) - हिन्दी
Meaning
भा० = हे अग्ने ! परमेश्वर ! तू ( वनेषु ) = जंगलों में अग्नि के समान, देवों में जीव के समान, सब प्राणियों की आत्माओं में और ( मातृषु )
= माताओं के गर्भों  और भूमियों में चेतन वीजरूप से ( शेषे ) = प्रसुप्त होकर व्याप्त रहता है । ( त्वा ) = तुझको ( मर्त्तासः ) = मरणधर्मा, देहवान् प्राणिगण ( इन्धते ) = प्रदीप्त करते, प्रकट करते और ज्ञान करते हैं ।  तू ( अतन्द्रः ) = आलस्य से रहित होकर ( हविष्कृतः ) = हवि सम्पादन करने वाले पुरुष के ( हब्यं  ) = प्रस्तुत किये ज्ञान को ( वहसि ) = ले जाता है । ( आत् इत् ) = और अनन्तर तू ईश्वर ( देवेषु ) = देवों, विद्वानों और जीवों और इन्द्रियों के बीच में सबसे उत्कृष्ट होकर ( राजसि ) = प्रकाशित होता है ।
Subject
परमेश्वर की स्तुति
Footnote
४६  –‘मात्रो:’, ‘हव्य' इति ऋ० ।
Rishi | Devata | Chhanda | Swara
ऋषिः - भर्गः प्रागाथः। 
छन्दः - बृहती।