Samveda Sanhita Bhasha Bhashy (Pt. Jaydev Sharma)

Samveda Mantra 175

1874 Mantra
Devata- इन्द्रः Rishi- देवजामयः इन्द्रमातरः Chhand- गायत्री Swara- षड्जः Kaand Name- ऐन्द्रं काण्डम् Gaan- प्रकृति गान Gaan Parva- ऐन्द्रं पर्व
Mantra with Swara
ई꣣ङ्ख꣡य꣢न्तीरप꣣स्यु꣢व꣣ इ꣡न्द्रं꣢ जा꣣त꣡मुपा꣢꣯सते । व꣣न्वाना꣡सः꣢ सु꣣वी꣡र्य꣢म् ॥१७५॥

ई꣣ङ्ख꣡य꣢न्तीः । अ꣣पस्यु꣡वः꣢ । इ꣡न्द्र꣢꣯म् । जा꣣त꣢म् । उ꣡प꣢꣯ । आ꣣सते । वन्वाना꣡सः꣢ । सु꣣वी꣡र्य꣢म् । सु꣣ । वी꣡र्य꣢꣯म् ॥१७५॥

Mantra without Swara
ईङ्खयन्तीरपस्युव इन्द्रं जातमुपासते । वन्वानासः सुवीर्यम् ॥

ईङ्खयन्तीः । अपस्युवः । इन्द्रम् । जातम् । उप । आसते । वन्वानासः । सुवीर्यम् । सु । वीर्यम् ॥१७५॥

Samveda - Mantra Number : 175
(Kauthum) पूर्वार्चिकः: » Prapathak » 2; Ardh Prapathak » 2; Dashati » 4;
(Rananiya) पूर्वार्चिकः: » Adhyay » 2; Khand » 7;

Samveda Sanhita Bhasha Bhashy (Pt. Jaydev Sharma)

हिन्दी
Samveda Sanhita Bhasha Bhashy (Pt. Jaydev Sharma) - हिन्दी
Meaning
 भा० = ( ईंखयन्तीः ) = गतिशील, ज्ञानशील ( अपस्युवः ) = कर्म करने की इच्छावाली इन्द्रियां ( जातं ) = प्रकट हुए ( सुवीर्यम् ) = उत्तम बलशाली ( इन्द्रम् ) = आत्मा को ( वन्वानास: ) = भजन करती हुई या उसको प्राप्त करती हुई ( उपासते ) = उसकी उपासना करती है ।
सायण ने इन्द्र -माताओं पर यह मंत्र लगाया है। इन्द्र  आत्मा के माता, प्रमा के साधन इन्द्रियां ही यहां अभिप्रेत है। जैसा ऐतरेयारण्यक में लिखा है—— इन्द्रियें ’ कहा करती हैं “तव उप स्मसि” तेरी ही हैं। इत्यादि ।
Subject
"Missing"
Footnote
१७५–'भेजानासः सुवीर्यम्' इति ऋ० ।
Rishi | Devata | Chhanda | Swara
 

ऋषिः - इन्द्रमातरो  देवजामयः।

देवता - इन्द्रः।

छन्दः - गायत्री।

स्वरः - षड्जः।