Samveda Sanhita Bhasha Bhashy (Pt. Jaydev Sharma)

Samveda Mantra 133

1874 Mantra
Devata- इन्द्रः Rishi- त्रिशोकः काण्वः Chhand- गायत्री Swara- षड्जः Kaand Name- ऐन्द्रं काण्डम् Gaan- प्रकृति गान Gaan Parva- ऐन्द्रं पर्व
Mantra with Swara
आ꣢ घा꣣ ये꣢ अ꣣ग्नि꣢मि꣣न्ध꣡ते꣢ स्तृ꣣ण꣡न्ति꣢ ब꣣र्हि꣡रा꣢नु꣣ष꣢क् । ये꣢षा꣣मि꣢न्द्रो꣣ यु꣢वा꣣ स꣡खा꣢ ॥१३३॥

आ꣢ । घा꣣ । ये꣢ । अ꣣ग्नि꣢म् । इ꣣न्ध꣡ते꣢ । स्तृ꣣ण꣡न्ति꣢ । ब꣣र्हिः꣢ । अ꣣नुष꣢क् । अ꣣नु । स꣢क् । ये꣡षा꣢꣯म् । इ꣡न्द्रः꣢꣯ । यु꣡वा꣢꣯ । स꣡खा꣢꣯ । स । खा꣣ । ॥१३३॥

Mantra without Swara
आ घा ये अग्निमिन्धते स्तृणन्ति बर्हिरानुषक् । येषामिन्द्रो युवा सखा ॥

आ । घा । ये । अग्निम् । इन्धते । स्तृणन्ति । बर्हिः । अनुषक् । अनु । सक् । येषाम् । इन्द्रः । युवा । सखा । स । खा । ॥१३३॥

Samveda - Mantra Number : 133
(Kauthum) पूर्वार्चिकः: » Prapathak » 2; Ardh Prapathak » 1; Dashati » 4;
(Rananiya) पूर्वार्चिकः: » Adhyay » 2; Khand » 2;

Samveda Sanhita Bhasha Bhashy (Pt. Jaydev Sharma)

हिन्दी
Samveda Sanhita Bhasha Bhashy (Pt. Jaydev Sharma) - हिन्दी
Meaning
भा० = ( ये ) = जो विद्वान् लोग ( अग्निम् ) = ज्ञानवान् आत्मा को ( इन्धते  ) = प्रज्वलित करते हैं और ( येषां ) = जिनका ( युवा ) = अजर,अमर, सदा तरुण, अक्षय बल वाला ( इन्द्रः ) = आत्मा  ( सखा ) = मित्र हैं। वे ( आनुषक् ) = निरन्तर ( बर्हि:१  ) = अपने कर्मबन्धन, देह को ( स्तृणन्ति२  ) = काट डालते हैं। आत्मा के ज्ञान और प्राण दोनों स्वरूपों को जान लेने वाले विद्वान् कर्मबन्धन से मुक्त  होजाते हैं । 

'बर्हि ' धान्य को कहते हैं। देह की उपमा उपनिषदों में धान्य और वृक्ष से दी हैं । जैसे १ 'सस्यमिव मर्त्यः पच्यते सस्यमिवाजायते पुनः ' ( काठकम् ) २. 'ऊर्ध्वमूल अवाक्शाख एषोऽश्वत्थः सनातनः ।' 'अहं' वृक्षस्य रोरिवा' (तै० उ० ) । 
 
Subject
परमेश्वर की स्तुति
Footnote
१. बृहेर्नलोपश्च वृद्धि वृद्धौ यस्य त्रिवात्ववृत बहिः, ऋ० ८ । १०२ । ४ अत्रापि बर्हि: शरीरं त्रिधातुजं वर्णितम् । यथा भागवते'यस्यात्मबुद्धिः कुणपे त्रिघातौ ०' इत्यादि ।

२. वृश्चति , कृत्तति , स्तृणात्यादयः पर्याया धातवः सर्वे वधकर्माणः ।  नि० २ ॥ १९  ॥
Rishi | Devata | Chhanda | Swara
ऋषिः - त्रिशोकः ।

छन्दः - गायत्री।