Samveda Bhashyam (Tulsiram Swami)

Samveda Mantra 945

1875 Mantra
Devata- पवमानः सोमः Rishi- प्रतर्दनो दैवोदासिः Chhand- त्रिष्टुप् Swara- धैवतः
Mantra with Swara
प्रा꣡वी꣢विपद्वा꣣च꣢ ऊ꣣र्मिं꣢꣫ न सिन्धु꣣र्गि꣢र꣣ स्तो꣢मा꣣न्प꣡व꣢मानो मनी꣣षाः꣢ । अ꣣न्तः꣡ पश्य꣢꣯न्वृ꣣ज꣢ने꣣मा꣡व꣢रा꣣ण्या꣡ ति꣢ष्ठति वृष꣣भो꣡ गोषु꣢꣯ जा꣡न꣢न् ॥९४५॥

प्र । अ꣣वीविपत् । वाचः꣢ । ऊ꣣र्मि꣢म् । न । सि꣡न्धुः꣢꣯ । गि꣡रः꣢꣯ । स्तो꣡मा꣢꣯न् । प꣡व꣢꣯मानः । म꣣नीषाः꣢ । अ꣣न्त꣡रिति꣢ । प꣡श्य꣢꣯न् । वृ꣣ज꣡ना꣢ । इ꣣मा꣢ । अ꣡वरा꣢꣯णि । आ । ति꣣ष्ठति । वृषभः꣢ । गो꣡षु꣢꣯ । जा꣣न꣢म् ॥९४५॥

Mantra without Swara
प्रावीविपद्वाच ऊर्मिं न सिन्धुर्गिर स्तोमान्पवमानो मनीषाः । अन्तः पश्यन्वृजनेमावराण्या तिष्ठति वृषभो गोषु जानन् ॥

प्र । अवीविपत् । वाचः । ऊर्मिम् । न । सिन्धुः । गिरः । स्तोमान् । पवमानः । मनीषाः । अन्तरिति । पश्यन् । वृजना । इमा । अवराणि । आ । तिष्ठति । वृषभः । गोषु । जानम् ॥९४५॥

Samveda - Mantra Number : 945
(Kauthum) उत्तरार्चिकः: » Prapathak » 3; Ardh Prapathak » 1;
(Rananiya) उत्तरार्चिकः: » Adhyay » 5; Khand » 6;

Samveda Bhashyam (Tulsiram Swami)

हिन्दी
Samveda Bhashyam (Tulsiram Swami) - हिन्दी
Meaning
(पवमानः) सोम (मनीषाः) धारणावती बुद्धियों को, (गिरः) भोजन शक्तियों को, (स्तोमान्) वक्तृत्व शक्तियों को (वाचः) और वाणियों का (प्रावीविपत्) प्रेरता है। दृष्टान्त — (न) जैसे (सिन्धुः) नदी (ऊर्मिम्) लहरी को प्रेरती है, तद्वत्। तथा (अन्तः) भीतर (पश्यन्) दृष्टि की सहायता करता हुआ (अवराणि) दूसरों से न हटाने योग्य (इमा) इन (वृजना) बलों को (अतिष्ठति) प्राप्त करता है (वृषभः) वृष्टिकर्ता सोम (गोषु) ज्ञानेन्द्रियों में (जानन्) बोधशक्ति प्रदान करता हुआ वर्तमान है॥
Footnote
ऋ० ९। ९६। ७ का पाठान्तर संस्कृतभाष्य में देखिये॥