Samveda Bhashyam (Tulsiram Swami)

Samveda Mantra 76

1875 Mantra
Devata- अग्निः Rishi- विश्वामित्रो गाथिनः Chhand- त्रिष्टुप् Swara- धैवतः Kaand Name- आग्नेयं काण्डम् Gaan- प्रकृति गान Gaan Parva- आग्नेयं पर्व
Mantra with Swara
इ꣡डा꣢मग्ने पुरु꣣द꣡ꣳस꣢ꣳ स꣣निं꣡ गोः श꣢꣯श्वत्त꣣म꣡ꣳ हव꣢꣯मानाय साध । स्या꣡न्नः꣢ सू꣣नु꣡स्तन꣢꣯यो वि꣣जा꣢꣫वाग्ने꣣ सा꣡ ते꣢ सुम꣣ति꣡र्भू꣢त्व꣣स्मे꣢ ॥७६॥

इ꣡डा꣢꣯म् । अ꣣ग्ने । पुरुदँ꣡स꣢म् । पु꣣रु । दँ꣡स꣢꣯म् । स꣣नि꣢म् । गोः । श꣣श्वत्तम꣢म् । ह꣡व꣢꣯मानाय । सा꣣ध । स्या꣢त् । नः꣣ । सूनुः꣢ । त꣡न꣢꣯यः । वि꣣जा꣡वा꣢ । वि꣣ । जा꣡वा꣢꣯ । अ꣡ग्ने꣣ । सा । ते꣣ । सुमतिः꣢ । सु꣣ । मतिः꣢ । भू꣣तु । अस्मे꣡इति꣢ ॥७६॥

Mantra without Swara
इडामग्ने पुरुदꣳसꣳ सनिं गोः शश्वत्तमꣳ हवमानाय साध । स्यान्नः सूनुस्तनयो विजावाग्ने सा ते सुमतिर्भूत्वस्मे ॥

इडाम् । अग्ने । पुरुदँसम् । पुरु । दँसम् । सनिम् । गोः । शश्वत्तमम् । हवमानाय । साध । स्यात् । नः । सूनुः । तनयः । विजावा । वि । जावा । अग्ने । सा । ते । सुमतिः । सु । मतिः । भूतु । अस्मेइति ॥७६॥

Samveda - Mantra Number : 76
(Kauthum) पूर्वार्चिकः: » Prapathak » 1; Ardh Prapathak » 2; Dashati » 3;
(Rananiya) पूर्वार्चिकः: » Adhyay » 1; Khand » 8;

Samveda Bhashyam (Tulsiram Swami)

हिन्दी
Samveda Bhashyam (Tulsiram Swami) - हिन्दी
Meaning
(अग्ने) भौतिकाग्ने ! वा परमात्मन् ! (ते) तेरे लिये वा तेरी आज्ञानुसार (शश्वत्तमं हवमानाय) निरन्तर, यज्ञ करने वाले के लिये (गोः सनिम्) गवादि पशु जाति के देने वाला (पुरुदंसम्) सर्व कर्म सहायक (इडाम्) अन्न को (साथ) सिद्ध करो। और (नः) हमारा (सूनुः) पुत्र (तनयः) विस्तार करने वाला (विजावा) पुत्र पौत्रादि का जनयिता (स्यात्) होवे। तथा (अग्ने) अग्ने ! (सा) वह [यज्ञ से प्रीति करने वाली] (अस्मे) हमारी (सुमतिः) शोभन मति (भूतु) रहे [यह ईश्वर से चाहते हैं]॥
इस में यज्ञ के ३ फलों की प्रार्थना है। १—धनधान्यादि, २—सुसन्तान, ३—सुमति। इसी प्रकार के वेदमन्त्र सस्येष्टि पुत्रेष्टि आदि यज्ञों के मूल प्रतीत होते हैं॥
Footnote
निघं० २।७॥ २।१॥ अष्टाध्यायी ३।२।२७॥ ३।१।८५॥ उणादि ४। ९९ आदि के प्रमाण तथा ऋग्वेद के ६ सूक्तों के पते जहाँ ६ बार ऐसा पाठ आया है, संस्कृतभाष्य में देखिये॥