Samveda Bhashyam (Tulsiram Swami)

Samveda Mantra 596

1875 Mantra
Devata- पवमानः सोमः Rishi- पवित्र आङ्गिरसः Chhand- जगती Swara- निषादः Kaand Name- आरण्यं काण्डम् Gaan- आरण्य गान
Mantra with Swara
अ꣡रू꣢रुचदु꣣ष꣢सः꣢ पृ꣡श्नि꣢रग्रि꣣य꣢ उ꣣क्षा꣡ मि꣢मेति꣣ भु꣡व꣢नेषु वाज꣣युः꣢ । मा꣣यावि꣡नो꣢ ममिरे अस्य मा꣣य꣡या꣢ नृ꣣च꣡क्ष꣢सः पि꣣त꣢रो꣣ ग꣢र्भ꣣मा꣡द꣢धुः ॥५९६॥

अ꣡रू꣢꣯रुचत् । उ꣣ष꣡सः꣢ । पृ꣡श्निः꣢꣯ । अ꣣ग्रियः꣢ । उ꣣क्षा꣢ । मि꣣मेति । भु꣡व꣢꣯नेषु । वा꣣जयुः꣢ । मा꣣यावि꣡नः꣢ । म꣣मिरे । अस्य । माय꣡या꣢ । नृ꣣च꣡क्ष꣢सः । नृ꣣ । च꣡क्ष꣢꣯सः । पि꣣त꣡रः꣢ । ग꣡र्भ꣢꣯म् । आ । द꣣धुः ॥५९६॥

Mantra without Swara
अरूरुचदुषसः पृश्निरग्रिय उक्षा मिमेति भुवनेषु वाजयुः । मायाविनो ममिरे अस्य मायया नृचक्षसः पितरो गर्भमादधुः ॥

अरूरुचत् । उषसः । पृश्निः । अग्रियः । उक्षा । मिमेति । भुवनेषु । वाजयुः । मायाविनः । ममिरे । अस्य । मायया । नृचक्षसः । नृ । चक्षसः । पितरः । गर्भम् । आ । दधुः ॥५९६॥

Samveda - Mantra Number : 596
(Kauthum) पूर्वार्चिकः: » Prapathak » 6; Ardh Prapathak » 3; Dashati » 2;
(Rananiya) पूर्वार्चिकः: » Adhyay » 6; Khand » 2;

Samveda Bhashyam (Tulsiram Swami)

हिन्दी
Samveda Bhashyam (Tulsiram Swami) - हिन्दी
Meaning
सोमयज्ञ का फल कहते हैं— (उषसः पृश्निः) उषा को छूने वाला सूर्य (अप्रियः) मुख्य (अरुरुचत्) उत्तमता से तपता है और (उक्षाः) मेघ (भुवनेषु) लोकों में (वाजयुः) अन्नोत्पत्ति वा बलवृद्धि चाहता हुआ (मिमेति) सदा गर्जता है और (मायाविनः) बुद्धि वाले (अस्य) इस सोम के (मायया) बुद्धितत्त्व से (ममिरे) बनते हैं और (नृचक्षसः) मनुष्यों को प्रकाश देने वाली (पितरः) चन्द्र किरणें (गर्भम्) ओषधियों में गर्भ का (आदधुः) प्राधान करती हैं॥
Footnote
निरुक्त २। १४। ४। २० निघण्टु २। ७॥ २। ९॥ ३। ९ तथा सायणभाष्य के प्रमाण और ऋ० ९। ८३। ३ का पाठभेद संस्कृतभाष्य में देखिये॥