Samveda Bhashyam (Tulsiram Swami)

Samveda Mantra 564

1875 Mantra
Devata- पवमानः सोमः Rishi- गृत्समदः शौनकः Chhand- जगती Swara- निषादः Kaand Name- पावमानं काण्डम् Gaan- प्रकृति गान Gaan Parva- पावमानं पर्व
Mantra with Swara
अ꣣ञ्ज꣢ते꣣꣬ व्य꣢꣯ञ्जते꣣ स꣡म꣢ञ्जते꣣ क्र꣡तु꣢ꣳ रिहन्ति꣣ म꣢ध्वा꣣꣬भ्य꣢꣯ञ्जते । सि꣡न्धो꣢रुऽच्छ्वा꣣से꣢ प꣣त꣡य꣢न्तमु꣣क्ष꣡ण꣢ꣳ हिरण्यपा꣣वाः꣢ प꣣शु꣢म꣣प्सु꣡ गृ꣢भ्णते ॥५६४॥

अ꣣ञ्ज꣡ते꣢ । वि । अ꣣ञ्जते । स꣢म् । अ꣣ञ्जते । क्र꣡तु꣢꣯म् । रि꣣हन्ति । म꣡ध्वा꣢꣯ । अ꣣भि꣢ । अ꣣ञ्जते । सि꣡न्धोः꣢꣯ । उ꣣च्छ्वासे꣢ । उ꣣त् । श्वासे꣢ । प꣣त꣡य꣢न्तम् । उ꣣क्ष꣡ण꣢म् । हि꣣रण्यपावाः꣢ । हि꣣रण्य । पावाः꣢ । प꣣शु꣢म् । अ꣣प्सु꣢ । गृ꣣भ्णते ॥५६४॥

Mantra without Swara
अञ्जते व्यञ्जते समञ्जते क्रतुꣳ रिहन्ति मध्वाभ्यञ्जते । सिन्धोरुऽच्छ्वासे पतयन्तमुक्षणꣳ हिरण्यपावाः पशुमप्सु गृभ्णते ॥

अञ्जते । वि । अञ्जते । सम् । अञ्जते । क्रतुम् । रिहन्ति । मध्वा । अभि । अञ्जते । सिन्धोः । उच्छ्वासे । उत् । श्वासे । पतयन्तम् । उक्षणम् । हिरण्यपावाः । हिरण्य । पावाः । पशुम् । अप्सु । गृभ्णते ॥५६४॥

Samveda - Mantra Number : 564
(Kauthum) पूर्वार्चिकः: » Prapathak » 6; Ardh Prapathak » 2; Dashati » 2;
(Rananiya) पूर्वार्चिकः: » Adhyay » 5; Khand » 9;

Samveda Bhashyam (Tulsiram Swami)

हिन्दी
Samveda Bhashyam (Tulsiram Swami) - हिन्दी
Meaning
(हिरण्यपावाः) ज्योति से पवित्र करने वाले अध्वर्यु लोग (क्रतुम्) यज्ञ को (अञ्जते) विस्तारित करते (व्यञ्जते) प्रकट करते और (समञ्जते) भले प्रकार से देखते-भालते हैं। तथा (पशुम्) प्रकाश से दिखाने वाले सोम को (अप्सु) जलों में (गृभ्णते) ग्रहण करते और (मध्वा) शहद आदि मिठाई से (अभ्यञ्जते) सानते हैं। तथा (सिन्धोः) समुद्र के (उच्छ्वासे) श्वासरूप मेघमण्डल में (पतयन्तम्) गिरते हुए को (रिहन्ति) चखते हैं। इसका विनियोग उपहव्य और प्रवर्ग्य में विवरणकार मानते हैं॥
Footnote
व्याकरण और निरुक्त तथा सायणाचार्य के सम्मत प्रमाण तथा ऋ० ९। ८६। ४३ के पाठान्तर संस्कृतभाष्य में देखिये॥