Samveda Bhashyam (Tulsiram Swami)

Samveda Mantra 423

1875 Mantra
Devata- इन्द्रः Rishi- गोतमो राहूगणः Chhand- पङ्क्तिः Swara- पञ्चमः Kaand Name- ऐन्द्रं काण्डम् Gaan- प्रकृति गान Gaan Parva- ऐन्द्रं पर्व
Mantra with Swara
क्र꣡त्वा꣢ म꣣हा꣡ꣳ अ꣢नुष्व꣣धं꣢ भी꣣म꣡ आ वा꣢꣯वृते꣣ श꣡वः꣢ । श्रि꣣य꣢ ऋ꣣ष्व꣡ उ꣢पा꣣क꣢यो꣣र्नि꣢ शि꣣प्री꣡ हरि꣢꣯वान् दधे꣣ ह꣡स्त꣢यो꣣र्व꣡ज्र꣢माय꣣स꣢म् ॥४२३॥

क्र꣡त्वा꣢꣯ । म꣣हा꣢न् । अ꣣नुष्वध꣢म् । अ꣣नु । स्वध꣢म् । भी꣣मः꣢ । आ । वा꣣वृते । श꣡वः꣢꣯ । श्रि꣣ये꣢ । ऋ꣣ष्वः꣢ । उ꣣पाक꣡योः꣢ । नि । शि꣣प्री꣢ । ह꣡रि꣢꣯वान् । द꣣धे । ह꣡स्त꣢꣯योः । व꣡ज्र꣢꣯म् । आ꣣यस꣢म् ॥४२३॥

Mantra without Swara
क्रत्वा महाꣳ अनुष्वधं भीम आ वावृते शवः । श्रिय ऋष्व उपाकयोर्नि शिप्री हरिवान् दधे हस्तयोर्वज्रमायसम् ॥

क्रत्वा । महान् । अनुष्वधम् । अनु । स्वधम् । भीमः । आ । वावृते । शवः । श्रिये । ऋष्वः । उपाकयोः । नि । शिप्री । हरिवान् । दधे । हस्तयोः । वज्रम् । आयसम् ॥४२३॥

Samveda - Mantra Number : 423
(Kauthum) पूर्वार्चिकः: » Prapathak » 5; Ardh Prapathak » 1; Dashati » 4;
(Rananiya) पूर्वार्चिकः: » Adhyay » 4; Khand » 8;

Samveda Bhashyam (Tulsiram Swami)

हिन्दी
Samveda Bhashyam (Tulsiram Swami) - हिन्दी
Meaning
हे इन्द्र ! समासेनाध्यक्ष ! राजन् ! (ऋत्वा) कर्म से (महान्) बड़े आप (अनुत्वधम्) अन्नादि [रसद] सहित (शवः) सेनाबल को (आ वावृते) व्यृहादि की रीति से रच कर घुमाते हैं। (भीमः) शत्रुओं को भयंकर (ऋष्वः) महान् (शिप्री) गुन्दर ठोड़ी और नासिका वाले वीराकृतियुक्त (हरिवान्) अश्वयुक्त आप (श्रियः उपाकयोः हस्तयोः) लक्ष्मी के समीपवर्ती दोनों हाथों में (आयसम् वज्रम्) लोहमय शस्त्र को (निदधे) नितराम् धारण करते हैं॥
Footnote
निघण्टु २। ७॥ ३। ३॥ १। १५ निरुक्त ६। १७ इत्यादि के प्रमाण और ऋ० १। ८१। ४ का पाठभेद संस्कृतभाष्य में देखिये॥