Samveda Bhashyam (Tulsiram Swami)

Samveda Mantra 371

1875 Mantra
Devata- इन्द्रः Rishi- सुवेदाः शैलूषिः Chhand- जगती Swara- निषादः Kaand Name- ऐन्द्रं काण्डम् Gaan- प्रकृति गान Gaan Parva- ऐन्द्रं पर्व
Mantra with Swara
श्र꣡त्ते꣢ दधामि प्रथ꣣मा꣡य꣢ म꣣न्य꣢꣫वेऽह꣣न्य꣢꣯द्दस्युं꣣ न꣡र्यं꣢ वि꣣वे꣢र꣣पः꣢ । उ꣣भे꣢꣫ यत्वा꣣ रो꣡द꣢सी꣣ धा꣡व꣢ता꣣म꣢नु꣣ भ्य꣡सा꣢ते꣣ शु꣣ष्मा꣢त्पृथि꣣वी꣡ चि꣢दद्रिवः ॥३७१॥

श्र꣢त् । ते꣣ । दधामि । प्रथमा꣡य꣢ । म꣣न्य꣡वे꣢ । अ꣡ह꣢꣯न् । यत् । द꣡स्यु꣢꣯म् । न꣡र्य꣢꣯म् । वि꣣वेः꣢ । अ꣣पः꣢ । उ꣣भे꣡इति꣢ । यत् । त्वा꣣ । रो꣡द꣢꣯सी꣣इ꣡ति꣢ । धा꣡व꣢꣯ताम् । अ꣡नु꣢꣯ । भ्य꣡सा꣢꣯ते꣣ । शु꣡ष्मा꣢꣯त् । पृ꣣थिवी꣢ । चि꣣त् । अद्रिवः । अ । द्रिवः ॥३७१॥

Mantra without Swara
श्रत्ते दधामि प्रथमाय मन्यवेऽहन्यद्दस्युं नर्यं विवेरपः । उभे यत्वा रोदसी धावतामनु भ्यसाते शुष्मात्पृथिवी चिदद्रिवः ॥

श्रत् । ते । दधामि । प्रथमाय । मन्यवे । अहन् । यत् । दस्युम् । नर्यम् । विवेः । अपः । उभेइति । यत् । त्वा । रोदसीइति । धावताम् । अनु । भ्यसाते । शुष्मात् । पृथिवी । चित् । अद्रिवः । अ । द्रिवः ॥३७१॥

Samveda - Mantra Number : 371
(Kauthum) पूर्वार्चिकः: » Prapathak » 4; Ardh Prapathak » 2; Dashati » 4;
(Rananiya) पूर्वार्चिकः: » Adhyay » 4; Khand » 3;

Samveda Bhashyam (Tulsiram Swami)

हिन्दी
Samveda Bhashyam (Tulsiram Swami) - हिन्दी
Meaning
(अद्रिवः) हे विद्युत् तुल्य तेजस्विन् ! राजन् ! (ते) आपके (प्रथमाय) मुख्य और विस्तृत (मन्यवे) तेज के लिये (श्रत् दधामि) श्रद्धा = आादर करता हूँ। (यत्) जिस प्रताप से (नर्यम्) नरसम्बन्धी (दस्युम्) कर्मों के विघ्नकारक दुष्ट जन को (अहत्) मारते हो और (अपः) कर्मों को (दिवेः) विस्तृत करते हो। (ते) आप के (शुष्मात्) बल से (पृथिवी) पृथ्वी (भ्यसात्) डरे (चित्) और (उभे) दोनों (रोदसी) द्युलोक पृथिवीलोक (त्वा) आप के (अनुधावताम्) अनुकूल चलें, अर्थात् वृष्ट्यादि द्युलोक और धान्यादि से पृथिवी आपके विमुख न हों। श्लेषालंकार मैं ईश्वर विषय में भी समझिये॥
Footnote
निघण्टु १।१०॥ २।१॥ २। ९॥ अष्टाध्यायी ३। ४। ९४॥ ३। ४। ९७ के प्रमाण और ऋ० १०। १४७। १ का पाठभेद संस्कृतभाष्य में देखिये॥