Samveda Bhashyam (Tulsiram Swami)

Samveda Mantra 340

1875 Mantra
Devata- इन्द्रः Rishi- वामदेवो गौतमः Chhand- त्रिष्टुप् Swara- धैवतः Kaand Name- ऐन्द्रं काण्डम् Gaan- प्रकृति गान Gaan Parva- ऐन्द्रं पर्व
Mantra with Swara
आ꣢ त्वा꣣ स꣡खा꣢यः स꣣ख्या꣡ व꣢वृत्युस्ति꣣रः꣢ पु꣣रू꣡ चि꣢दर्ण꣣वां꣡ ज꣢गम्याः । पि꣣तु꣡र्नपा꣢꣯त꣣मा꣡ द꣢धीत वे꣣धा꣡ अ꣣स्मि꣡न्क्षये꣢꣯ प्रत꣣रां꣡ दीद्या꣢꣯नः ॥३४०॥

आ꣢ । त्वा꣣ । स꣡खा꣢꣯यः । स । खा꣣यः । सख्या꣢ । स꣣ । ख्या꣢ । व꣣वृत्युः । तिरः꣢ । पु꣣रु꣢ । चि꣣त् । अर्णवा꣢न् । ज꣣गम्याः । पितुः꣢ । न꣡पा꣢꣯तम् । आ । द꣣धीत । वेधाः꣢ । अ꣣स्मि꣢न् । क्ष꣡ये꣢꣯ । प्र꣣तरा꣢म् । दी꣡द्या꣢꣯नः । ॥३४०॥

Mantra without Swara
आ त्वा सखायः सख्या ववृत्युस्तिरः पुरू चिदर्णवां जगम्याः । पितुर्नपातमा दधीत वेधा अस्मिन्क्षये प्रतरां दीद्यानः ॥

आ । त्वा । सखायः । स । खायः । सख्या । स । ख्या । ववृत्युः । तिरः । पुरु । चित् । अर्णवान् । जगम्याः । पितुः । नपातम् । आ । दधीत । वेधाः । अस्मिन् । क्षये । प्रतराम् । दीद्यानः । ॥३४०॥

Samveda - Mantra Number : 340
(Kauthum) पूर्वार्चिकः: » Prapathak » 4; Ardh Prapathak » 1; Dashati » 5;
(Rananiya) पूर्वार्चिकः: » Adhyay » 3; Khand » 11;

Samveda Bhashyam (Tulsiram Swami)

हिन्दी
Samveda Bhashyam (Tulsiram Swami) - हिन्दी
Meaning
प्रकरण से हे इन्द्र ! परमेश्वर ! (सखायः) अनुकूल रहने वाले भक्त लोग (त्वा) आपके साथ (सख्या) मित्र के (चित्) तुल्य (आववृत्युः) वर्ते। आप (अर्णवम्) अन्तरिक्ष समुद्र को (पुरु) अत्यन्त करके (तिरः) अदृश्य भाव से (जगम्याः) व्याप रहे हैं। हे भगवन् ! (वेधाः) विधाता आप (पितुः) पिता के (नपातम्) सन्तान को (आदधीत) आधान करें। (अस्मिन् क्षये) इस निवासस्थान जगत् में (प्रतराम्) अत्यन्त भाव से (दीध्यानः) प्रकाशमान हैं।
अर्थात् हे परमात्मन् ! आप समस्त आकाश में और उसको उल्लंघन करके भी अदृश्य होकर व्याप रहे हैं। ऐसी कृपा हो कि आपके उपासक सब मनुष्य हों, आापके अनुकूल मित्र के समान वर्ते। आप हर एक पिता को सन्तानवृद्धि दीजिये। आप ही इस जगत् में अत्यन्त प्रकाशमान हैं॥
Footnote
अष्टाध्यायी ७।१।३९ निघण्टु २। २ के प्रमाण और ऋग्वेद १०।१०।१ का पाठ संस्कृतभाष्य में देखिये॥