Samveda Bhashyam (Tulsiram Swami)

Samveda Mantra 339

1875 Mantra
Devata- इन्द्रः Rishi- रेणुर्वैश्वामित्रः Chhand- त्रिष्टुप् Swara- धैवतः Kaand Name- ऐन्द्रं काण्डम् Gaan- प्रकृति गान Gaan Parva- ऐन्द्रं पर्व
Mantra with Swara
इ꣡न्द्रा꣢य꣣ गि꣢रो꣣ अ꣡नि꣢शितसर्गा अ꣣पः꣡ प्रै꣢꣯रय꣣त्स꣡ग꣢रस्य꣣ बु꣡ध्ना꣢त् । यो꣡ अक्षे꣢꣯णेव च꣣क्रि꣢यौ꣣ श꣡ची꣢भि꣣र्वि꣡ष्व꣢क्त꣣स्त꣡म्भ꣢ पृथि꣣वी꣢मु꣣त꣢ द्याम् ॥३३९॥

इ꣡न्द्रा꣢꣯य । गि꣡रः꣢꣯ । अ꣡नि꣢꣯शितसर्गाः । अ꣡नि꣢꣯शित । स꣣र्गाः । अपः꣢ । प्र । ऐ꣣रयत् । स꣡ग꣢꣯रस्य । स । ग꣣रस्य । बु꣡ध्ना꣢꣯त् । यः । अ꣡क्षे꣢꣯ण । इ꣣व । चक्रि꣡यौ꣢ । श꣡ची꣢꣯भिः । वि꣡ष्व꣢꣯क् । वि । स्व꣣क् । तस्त꣡म्भ꣢ । पृ꣣थि꣢वीम् । उ꣣त꣢ । द्याम् ॥३३९॥

Mantra without Swara
इन्द्राय गिरो अनिशितसर्गा अपः प्रैरयत्सगरस्य बुध्नात् । यो अक्षेणेव चक्रियौ शचीभिर्विष्वक्तस्तम्भ पृथिवीमुत द्याम् ॥

इन्द्राय । गिरः । अनिशितसर्गाः । अनिशित । सर्गाः । अपः । प्र । ऐरयत् । सगरस्य । स । गरस्य । बुध्नात् । यः । अक्षेण । इव । चक्रियौ । शचीभिः । विष्वक् । वि । स्वक् । तस्तम्भ । पृथिवीम् । उत । द्याम् ॥३३९॥

Samveda - Mantra Number : 339
(Kauthum) पूर्वार्चिकः: » Prapathak » 4; Ardh Prapathak » 1; Dashati » 5;
(Rananiya) पूर्वार्चिकः: » Adhyay » 3; Khand » 11;

Samveda Bhashyam (Tulsiram Swami)

हिन्दी
Samveda Bhashyam (Tulsiram Swami) - हिन्दी
Meaning
(इन्द्राय) परमेश्वर के लिये (अनिशितसर्गाः) अकृत्रिम अनादि (गिरः) वेदमन्त्रोक्त स्तुति वाणियें [हों] (यः) जो (सगरस्य) अन्तरिक्ष के (ब्रध्नात्) मूल प्रदेश से (अपः) वर्षा के जलों को (प्रैरयत्) प्रेरित करता है और जो (चक्रियौ) रथ के दो पहियों को (अक्षेणेव) धुरे से जैसे घुमाते हैं वैसे पूर्व मन्त्रोक्त बिजली और मेघों को प्रेरित करता है। और जो (पृथिवीम्) भूमि (उत) और (द्याम्) द्युलोक को (विष्वक्) सब ओर से (तस्तम्भ) थांभे है।
Footnote
निघण्टु १। ३॥ ३। ९ उणादि ३। ५ के प्रमाण और ऋ० १०। ८९। १४ में जो पाठभेद है वह संस्कृतभाष्य में देखिये॥