Samveda Bhashyam (Tulsiram Swami)

Samveda Mantra 313

1875 Mantra
Devata- इन्द्रः Rishi- वसिष्ठो मैत्रावरुणिः Chhand- त्रिष्टुप् Swara- धैवतः Kaand Name- ऐन्द्रं काण्डम् Gaan- प्रकृति गान Gaan Parva- ऐन्द्रं पर्व
Mantra with Swara
अ꣡सा꣢वि दे꣣वं꣡ गोऋ꣢꣯जीक꣣म꣢न्धो꣣꣬ न्य꣢꣯स्मि꣢न्नि꣡न्द्रो꣢ ज꣣नु꣡षे꣢मुवोच । बो꣡धा꣢मसि त्वा हर्यश्व यज्ञै꣣र्बो꣡धा꣢꣯ न꣣ स्तो꣢म꣣म꣡न्ध꣢सो꣣ म꣡दे꣢षु ॥३१३॥

अ꣡सा꣢꣯वि । दे꣣व꣢म् । गो꣡ऋजी꣢꣯कम् । गो । ऋ꣣जीकम् । अ꣡न्धः꣢꣯ । नि । अ꣣स्मिन् । इ꣡न्द्रः꣢꣯ । ज꣣नु꣡षा꣢ । ई꣣म् । उवोच । बो꣡धा꣢꣯मसि । त्वा꣣ । हर्यश्व । हरि । अश्व । यज्ञैः꣢ । बो꣡ध꣢꣯ । नः꣣ । स्तो꣡म꣢꣯म् । अ꣡न्ध꣢꣯सः । म꣡दे꣢꣯षु ॥३१३॥

Mantra without Swara
असावि देवं गोऋजीकमन्धो न्यस्मिन्निन्द्रो जनुषेमुवोच । बोधामसि त्वा हर्यश्व यज्ञैर्बोधा न स्तोममन्धसो मदेषु ॥

असावि । देवम् । गोऋजीकम् । गो । ऋजीकम् । अन्धः । नि । अस्मिन् । इन्द्रः । जनुषा । ईम् । उवोच । बोधामसि । त्वा । हर्यश्व । हरि । अश्व । यज्ञैः । बोध । नः । स्तोमम् । अन्धसः । मदेषु ॥३१३॥

Samveda - Mantra Number : 313
(Kauthum) पूर्वार्चिकः: » Prapathak » 4; Ardh Prapathak » 1; Dashati » 3;
(Rananiya) पूर्वार्चिकः: » Adhyay » 3; Khand » 9;

Samveda Bhashyam (Tulsiram Swami)

हिन्दी
Samveda Bhashyam (Tulsiram Swami) - हिन्दी
Meaning
(गोऋजीकम्) गोदुग्धादि मिला हुआ (अन्धः) उत्तमान्न (असावि) हमने उत्पन्न किया है (अस्मिन्) इस अन्न में (इन्द्रः) ऐश्वर्यवान् राजा (जनुषा) जन्म से (ईम्) “यह” ऐसा (नि-उवोच) नितरां रुचिपूर्वक कहता है। (हर्यश्व) हे दिव्य विद्युत् आदि अश्वों वाले ! (यज्ञैः) सुकर्मों से (त्वा) तुझ (देवम्) राजा को (बोधामसि) हम बोध कराते हैं और आप भी (अन्धसः) उत्तमान्न के (मदेषु) आनन्दों के निमित्त (नः) हमारे (स्तोमम्) यथार्थ प्रशंसावचन को (बोध) सुनकर स्वीकार कीजिए॥
प्रजा को चाहिए कि उत्तम उत्तम धान्यादि पदार्थ उत्पन्न करके राजा के अर्पण करे, राजा जन्म से ही ऐसे पदार्थों की अभिरुचि रखता है। और दिव्ययानों वाला राजा सुकर्मियों की रक्षा करता है। जिससे उत्तम धान्यादि द्वारा जगत् को हर्षलाभ हो।
Footnote
ऋ० ७। २१। १ में भी॥