Samveda Bhashyam (Tulsiram Swami)

Samveda Mantra 300

1875 Mantra
Devata- इन्द्रः Rishi- श्रुष्टिगुः काण्वः Chhand- बृहती Swara- मध्यमः Kaand Name- ऐन्द्रं काण्डम् Gaan- प्रकृति गान Gaan Parva- ऐन्द्रं पर्व
Mantra with Swara
क꣣दा꣢ च꣣न꣢ स्त꣣री꣡र꣢सि꣣ ने꣡न्द्र꣢ सश्चसि दा꣣शु꣡षे꣢ । उ꣢पो꣣पे꣡न्नु म꣢꣯घ꣣वन्भू꣢य꣣ इ꣢꣯न्नु ते꣣ दा꣡नं꣢ दे꣣व꣡स्य꣢ पृच्यते ॥३००॥

क꣣दा꣢ । च꣣ । न꣢ । स्त꣣रीः꣢ । अ꣣सि । न꣢ । इ꣣न्द्र । सश्चसि । दाशु꣡षे꣢ । उ꣡पो꣢꣯प । उ꣡प꣢꣯ । उ꣣प । इ꣢त् । नु । म꣣घवन् । भू꣡यः꣢꣯ । इत् । नु । ते꣣ । दा꣡न꣢꣯म् । दे꣣व꣡स्य꣢ । पृ꣣च्यते ॥३००॥

Mantra without Swara
कदा चन स्तरीरसि नेन्द्र सश्चसि दाशुषे । उपोपेन्नु मघवन्भूय इन्नु ते दानं देवस्य पृच्यते ॥

कदा । च । न । स्तरीः । असि । न । इन्द्र । सश्चसि । दाशुषे । उपोप । उप । उप । इत् । नु । मघवन् । भूयः । इत् । नु । ते । दानम् । देवस्य । पृच्यते ॥३००॥

Samveda - Mantra Number : 300
(Kauthum) पूर्वार्चिकः: » Prapathak » 4; Ardh Prapathak » 1; Dashati » 1;
(Rananiya) पूर्वार्चिकः: » Adhyay » 3; Khand » 7;

Samveda Bhashyam (Tulsiram Swami)

हिन्दी
Samveda Bhashyam (Tulsiram Swami) - हिन्दी
Meaning
(इन्द्र) हे परमेश्वर ! (मघवन्) हे परमधनवन् ! आप (कदाचन) कभी (स्तरीः) हिंसक (न असि) नहीं हैं। किन्तु (दाशुषे) विद्यादि दान करने वाले के लिये (उप उप इत् नु) समीप-समीप ही शीघ्र (सश्चसि) [कर्म फल] पहुँचाते हैं। (देवस्य) प्रकाशयुक्त (ते) आपका (दानम्) कर्मानुसारी दान (भूयः इत्) पुनर्जन्म में भी (नु) निश्चय (पृच्यते) सम्बद्ध होता है।
अर्थात् परमेश्वर कभी किसी के किसी कर्म को निष्फल नहीं करता, न किसी निरपराध को दण्ड देता है। किन्तु इस जन्म और पुनर्जन्म में प्रत्येक प्राणिवर्ग उसको व्यवस्था से कर्मानुसारी फल का सम्बन्धी (भागी) बनता है॥
Footnote
उणादि ३। ५८ निघंटु २।१४ इत्यादि के प्रमाण संस्कृतभाष्य में देखिये। ऋग्वेद के बालखिल्य परिशिष्ट ३। ७ यजुर्वेद ३। ३४ तथा ८। २ में भी।