Samveda Bhashyam (Tulsiram Swami)

Samveda Mantra 192

1875 Mantra
Devata- इन्द्रः Rishi- सत्यधृतिर्वारुणिः Chhand- गायत्री Swara- षड्जः Kaand Name- ऐन्द्रं काण्डम् Gaan- प्रकृति गान Gaan Parva- ऐन्द्रं पर्व
Mantra with Swara
म꣡हि꣢ त्री꣣णा꣡मव꣢꣯रस्तु द्यु꣣क्षं꣢ मि꣣त्र꣡स्या꣢र्य꣣म्णः꣢ । दु꣣राध꣢र्षं꣣ व꣡रु꣢णस्य ॥१९२॥

म꣡हि꣢꣯ । त्री꣣णा꣢म् । अवरि꣡ति꣢ । अ꣣स्तु । द्युक्ष꣢म् । द्यु꣣ । क्ष꣢म् । मि꣣त्र꣡स्य꣢ । मि꣣ । त्र꣡स्य꣢꣯ । अ꣣र्यम्णः꣢ । दु꣣रा꣡धर्ष꣢म् । दुः꣣ । आध꣡र्ष꣢म् । व꣡रु꣢꣯णस्य ॥१९२॥

Mantra without Swara
महि त्रीणामवरस्तु द्युक्षं मित्रस्यार्यम्णः । दुराधर्षं वरुणस्य ॥

महि । त्रीणाम् । अवरिति । अस्तु । द्युक्षम् । द्यु । क्षम् । मित्रस्य । मि । त्रस्य । अर्यम्णः । दुराधर्षम् । दुः । आधर्षम् । वरुणस्य ॥१९२॥

Samveda - Mantra Number : 192
(Kauthum) पूर्वार्चिकः: » Prapathak » 2; Ardh Prapathak » 2; Dashati » 5;
(Rananiya) पूर्वार्चिकः: » Adhyay » 2; Khand » 8;

Samveda Bhashyam (Tulsiram Swami)

हिन्दी
Samveda Bhashyam (Tulsiram Swami) - हिन्दी
Meaning
हे इन्द्र ! परमात्मन् ! (मित्रस्य) मित्र (वरुणस्य) वरणीय और (अर्यम्णः) न्यायकारी (त्रीणाम्) इन तीनों विशेषणों वाले तुझ ईश्वर की की हुई (महि) बड़ी (द्युक्षम्) प्रदीप्त (दुराधर्षम्) जिसे कोई दबा न सके ऐसी (अवः) रक्षा (अस्तु) हो।
यहाँ मित्र वरणीय और न्यायकारी ये तीनों विशेषण परमात्मा के हैं इस लिये ‘त्रीणाम्’ पद से तीनों विशेषणों वाले एक ही परमात्मा का ग्रहरण है। किन्तु स्वरूपतः उसमें त्रित्व नहीं क्योंकि अथर्व १३।४।१६ में “न द्वितीयः” इत्यादि मन्त्र द्वारा एकत्व से आगे द्वित्त्वादि धर्म परमात्मा में भी वर्जित है॥
Footnote
ऋ० १०।१८५।१ में “त्रीणामवोस्तु” यह पाठ में भेद है॥