Samveda Bhashyam (Tulsiram Swami)

Samveda Mantra 1609

1875 Mantra
Devata- इन्द्रः Rishi- वालखिल्यः (श्रुष्टिगुः काण्वः) Chhand- बार्हतः प्रगाथः (विषमा बृहती, समा सतोबृहती) Swara- मध्यमः
Mantra with Swara
य꣢स्या꣣यं꣢꣫ विश्व꣣ आ꣢र्यो꣣ दा꣡सः꣢ शेवधि꣣पा꣢ अ꣣रिः꣢ । ति꣣र꣡श्चि꣢द꣣र्ये꣢ रु꣣श꣢मे꣣ प꣡वी꣢रवि꣣ तु꣡भ्येत्सो अ꣢꣯ज्यते र꣣यिः꣢ ॥१६०९॥

य꣡स्य꣢꣯ । अ꣣य꣢म् । वि꣡श्वः꣢꣯ । आ꣡र्यः꣢꣯ । दा꣡सः꣢꣯ । शे꣣वधिपाः꣢ । शे꣣वधि । पाः꣢ । अ꣡रिः꣢꣯ । ति꣣रः꣢ । चि꣣त् । अर्ये꣢ । रु꣣श꣡मे꣢ । प꣡वी꣢꣯रवि । तु꣡भ्य꣢꣯ । इत् । सः । अ꣣ज्यते । रयिः꣢ ॥१६०९॥

Mantra without Swara
यस्यायं विश्व आर्यो दासः शेवधिपा अरिः । तिरश्चिदर्ये रुशमे पवीरवि तुभ्येत्सो अज्यते रयिः ॥

यस्य । अयम् । विश्वः । आर्यः । दासः । शेवधिपाः । शेवधि । पाः । अरिः । तिरः । चित् । अर्ये । रुशमे । पवीरवि । तुभ्य । इत् । सः । अज्यते । रयिः ॥१६०९॥

Samveda - Mantra Number : 1609
(Kauthum) उत्तरार्चिकः: » Prapathak » 7; Ardh Prapathak » 3;
(Rananiya) उत्तरार्चिकः: » Adhyay » 16; Khand » 4;

Samveda Bhashyam (Tulsiram Swami)

हिन्दी
Samveda Bhashyam (Tulsiram Swami) - हिन्दी
Meaning
(यस्य) जिस परमेश्वर का (अयम्) यह (विश्व) सब (आर्यः) आर्यगण (शेवधिपाः) वेदविद्यारूप कोष का रक्षक (दासः) भृत्य वा सेवक वा भक्त और (अरिः) प्रापक है, उस (अर्ये) स्वामी (रुशमे) नियन्ता (पीवरवि) वाणी के पिता परमेश्वर में (तिरः) छिपा हुआ (चित्) मी (सः) वह (रयिः) वेद कोष का धन (तुभ्यम्) तुझ भक्त के लिए (इत्) अवश्य (अज्यते) प्रकट किया जाता है॥
Footnote
निरुक्त २। ४ उणादि ४। १३९ और सायणाचार्य के प्रमाण संस्कृतभाष्य में देखिये॥
ऋग्वेद ८। ५१। ९ में भी॥