Samveda Bhashyam (Tulsiram Swami)

Samveda Mantra 1485

1875 Mantra
Devata- इन्द्रः Rishi- बृहद्दिव आथर्वणः Chhand- त्रिष्टुप् Swara- धैवतः
Mantra with Swara
त्वे꣢꣫ क्रतु꣣म꣡पि꣢ वृञ्जन्ति꣣ वि꣢श्वे꣣ द्वि꣢꣫र्यदे꣣ते꣢꣫ त्रिर्भव꣣न्त्यू꣡माः꣢ । स्वा꣣दोः꣡ स्वादी꣢꣯यः स्वा꣣दु꣡ना꣢ सृजा꣣ स꣢म꣣दः꣢꣫ सु मधु꣣ म꣡धु꣢ना꣣भि꣡ यो꣢धीः ॥१४८५॥

त्वे꣡इति꣢ । क्र꣡तु꣢꣯म् । अ꣡पि꣢꣯ । वृ꣣ञ्जन्ति । वि꣡श्वे꣢꣯ । द्विः । यत् । ए꣣ते꣢ । त्रिः । भ꣡व꣢꣯न्ति । ऊ꣡माः꣢꣯ । स्वा꣣दोः꣢ । स्वा꣡दी꣢꣯यः । स्वा꣣दु꣡ना꣢ । सृ꣣ज । स꣢म् । अ꣣दः꣢ । सु । म꣡धु꣢꣯ । म꣡धु꣢꣯ना । अ꣣भि꣢ । यो꣣धीः ॥१४८५॥

Mantra without Swara
त्वे क्रतुमपि वृञ्जन्ति विश्वे द्विर्यदेते त्रिर्भवन्त्यूमाः । स्वादोः स्वादीयः स्वादुना सृजा समदः सु मधु मधुनाभि योधीः ॥

त्वेइति । क्रतुम् । अपि । वृञ्जन्ति । विश्वे । द्विः । यत् । एते । त्रिः । भवन्ति । ऊमाः । स्वादोः । स्वादीयः । स्वादुना । सृज । सम् । अदः । सु । मधु । मधुना । अभि । योधीः ॥१४८५॥

Samveda - Mantra Number : 1485
(Kauthum) उत्तरार्चिकः: » Prapathak » 6; Ardh Prapathak » 3;
(Rananiya) उत्तरार्चिकः: » Adhyay » 13; Khand » 6;

Samveda Bhashyam (Tulsiram Swami)

हिन्दी
Samveda Bhashyam (Tulsiram Swami) - हिन्दी
Meaning
(यत्) जब कि (एते) ये (ऊमाः) कर्मानुष्ठानी प्राणी मनुष्य (द्विः) पुत्र जन्म से दुहरे और (त्रिः) पौत्र जन्म से तीहरे (भवन्ति) हो जाते हैं, (अपि) तो भी (त्वे) उस सूर्य में ही (विश्वे) सब लोग (क्रतुम्) कर्म को (वृञ्जन्ति) समाप्त करते हैं। (स्वादोः) स्वादु से (स्वादीयः) अति स्वादु (अदः) इस रथ को (स्वादुना) स्वादु रस से (संसृज) सूर्य मिलाता है और (सुमधु) उत्तम मधु को (मधुना) मधुर रस से (अभियोधीः) लड़ाता-जुड़ाता है॥
सूर्य ही कर्मात्मा है, उसी के सहारे में सब लोग बेटे-पोतों वाले बूढ़े होकर भी सब कर्म पूरे करते हैं। सूर्य ही उस-उस रसाल पत्र पुष्प फलादि से स्वादु स्वादु और मधुर से अति मधुर रस को जुटाता है॥ सायणाचार्योक्त ब्राह्मण का पाठ और अष्टाध्यायी ७। १। ३९ का प्रमाण संस्कृतभाष्य में देखिये॥
Footnote
ऋ० १०। १२०। ३ में भी॥