Samveda Bhashyam (Tulsiram Swami)

Samveda Mantra 1224

1875 Mantra
Devata- इन्द्रः Rishi- सुकक्ष आङ्गिरसः Chhand- गायत्री Swara- षड्जः
Mantra with Swara
गि꣣रा꣢꣫ वज्रो꣣ न꣡ सम्भृ꣢꣯तः꣣ स꣡ब꣢लो꣣ अ꣡न꣢पच्युतः । व꣣व꣢क्ष उ꣣ग्रो꣡ अस्तृ꣢꣯तः ॥१२२४॥

गि꣣रा꣢ । व꣡ज्रः꣢꣯ । न । स꣡म्भृ꣢꣯तः । सम् । भृ꣣तः । स꣡ब꣢꣯लः । स । ब꣣लः । अ꣡न꣢꣯पच्युतः । अन् । अ꣣पच्युतः । ववक्षे꣢ । उ꣣ग्रः꣢ । अ꣡स्तृ꣢꣯तः । अ । स्तृ꣣तः ॥१२२४॥

Mantra without Swara
गिरा वज्रो न सम्भृतः सबलो अनपच्युतः । ववक्ष उग्रो अस्तृतः ॥

गिरा । वज्रः । न । सम्भृतः । सम् । भृतः । सबलः । स । बलः । अनपच्युतः । अन् । अपच्युतः । ववक्षे । उग्रः । अस्तृतः । अ । स्तृतः ॥१२२४॥

Samveda - Mantra Number : 1224
(Kauthum) उत्तरार्चिकः: » Prapathak » 5; Ardh Prapathak » 1;
(Rananiya) उत्तरार्चिकः: » Adhyay » 9; Khand » 6;

Samveda Bhashyam (Tulsiram Swami)

हिन्दी
Samveda Bhashyam (Tulsiram Swami) - हिन्दी
Meaning
(वज्रः) वज्र (न) सा (सबलः) बलयुक्त (अनपच्युतः) शिथिलतारहित (उग्रः) तीव्र (अस्तृतः) न मारा हुआ इन्द्र (ववक्षे) हमारे लिये जलादि का वहन करना चाहता है। इसलिये (गिरा) वेदवाणी द्वारा ( संभृतः) परमात्मा ने धारण किया और कराया है॥
वायुविशेष इन्द्र के जड़ होने पर भी “वहन करने की इच्छा” कहना ऐसा ही औपचारिक है जैसा कि “दीवार वा भित्ति गिरना चाहती है” इत्यादि में॥
Footnote
ऋ० ८। ९३। ९ का पाठान्तर संस्कृतभाष्य में देखिये॥