Samveda Bhashyam (Pandit Harisharan Siddhantalankar)

Samveda Mantra 928

1875 Mantra
Devata- इन्द्रः Rishi- वसिष्ठो मैत्रावरुणिः Chhand- विराडनुष्टुप् Swara- गान्धारः
Mantra with Swara
य꣢स्ते꣣ म꣢दो꣣ यु꣢ज्य꣣श्चा꣢रु꣣र꣢स्ति꣣ ये꣡न꣢ वृ꣣त्रा꣡णि꣢ हर्यश्व꣣ ह꣡ꣳसि꣢ । स꣡ त्वामि꣢꣯न्द्र प्रभूवसो ममत्तु ॥९२८॥

यः । ते꣣ । म꣡दः꣢꣯ । यु꣡ज्यः꣢꣯ । चा꣡रुः꣢꣯ । अ꣡स्ति꣢꣯ । ये꣡न꣢꣯ । वृ꣣त्रा꣡णि꣢ । ह꣣र्यश्व । हरि । अश्व । ह꣡ꣳसि꣢꣯ । सः । त्वाम् । इ꣣न्द्र । प्रभूवसो । प्रभु । वसो । ममत्तु ॥९२८॥

Mantra without Swara
यस्ते मदो युज्यश्चारुरस्ति येन वृत्राणि हर्यश्व हꣳसि । स त्वामिन्द्र प्रभूवसो ममत्तु ॥

यः । ते । मदः । युज्यः । चारुः । अस्ति । येन । वृत्राणि । हर्यश्व । हरि । अश्व । हꣳसि । सः । त्वाम् । इन्द्र । प्रभूवसो । प्रभु । वसो । ममत्तु ॥९२८॥

Samveda - Mantra Number : 928
(Kauthum) उत्तरार्चिकः: » Prapathak » 3; Ardh Prapathak » 1;
(Rananiya) उत्तरार्चिकः: » Adhyay » 5; Khand » 5;

Samveda Bhashyam (Pandit Harisharan Siddhantalankar)

हिन्दी
Samveda Bhashyam (Pandit Harisharan Siddhantalankar) - हिन्दी
Meaning
हे (हर्यश्व) = [हरौ अश्वः] प्रभु में व्याप्त होनेवाले अथवा प्रभु में कर्मों को करनेवाले जीव ! हे (इन्द्र) = इन्द्रियों के अधिष्ठातः ! (प्रभूवसो) = प्रभुरूप धनवाले वसिष्ठ ! (यः) = जो (ते) = तेरा सोम १. (मदः) = जीवन में उल्लास भरनेवाला है, २. (युज्य:) = तुझे अन्ततः प्रभु से मिलानेवाला है, ३. (चारु: अस्ति) = और जो तुझे शोभन बनानेवाला है, ४. (येन) = जिसके द्वारा तू (वृत्राणि हंसि) = ज्ञान के आवरणभूत कामादि को नष्ट करता है (सः) = वह सोम (त्वाम्) = तुझे (ममत्तु) = आनन्दित करे ।
Essence
सोमरक्षा के लाभ निम्न हैं- -१. उल्लास, २. प्रभु से मेल, ३. शोभा अथवा क्रियाशीलता [चर गतौ], ४. वासनाविनाश, ५. जीवन में आनन्द । सोमरक्षा के उपाय हैं – १. प्रभु में निवास करते हुए कर्मों में लगे रहना, २. जिनेन्द्रिय बनने का प्रयत्न, ३. प्रभु को ही अपना धन समझना।
Subject
मद, युज्य और चारु