Samveda Bhashyam (Acharya Ramnath Vedalankar)

Samveda Mantra 982

1875 Mantra
Devata- अग्निः Rishi- अरुणो वैतहव्यः Chhand- जगती Swara- निषादः
Mantra with Swara
त꣢व꣣ श्रि꣡यो꣢ व꣣꣬र्ष्य꣢꣯स्येव वि꣣द्यु꣢तो꣣ग्ने꣡श्चि꣢कित्र उ꣣ष꣡सा꣢मि꣣वे꣡त꣢यः । य꣡दो꣢꣯षधी꣣रभि꣡सृ꣢ष्टो꣣ व꣡ना꣢नि च꣣ प꣡रि꣢ स्व꣣यं꣡ चि꣢नु꣣षे꣡ अन्न꣢꣯मा꣣स꣡नि꣢ ॥९८२॥

त꣡व꣢꣯ । श्रि꣡यः꣢꣯ । व꣣र्ष्य꣢स्य । इ꣣व । विद्यु꣡तः꣢ । वि꣣ । द्यु꣡तः꣢꣯ । अ꣣ग्नेः꣢ । चि꣣कित्रे । उष꣡सा꣢म् । इ꣣व । ए꣡त꣢꣯यः । आ । इ꣣तयः । य꣢त् । ओ꣡ष꣢꣯धीः । ओ꣡ष꣢꣯ । धीः꣣ । अभि꣡सृ꣢ष्टः । अ꣣भि꣢ । सृ꣣ष्टः । व꣡ना꣢꣯नि । च꣣ । प꣡रि꣢꣯ । स्व꣣य꣢म् । चि꣣नुषे꣢ । अ꣡न्न꣢꣯म् । आ꣣स꣡नि꣢ ॥९८२॥

Mantra without Swara
तव श्रियो वर्ष्यस्येव विद्युतोग्नेश्चिकित्र उषसामिवेतयः । यदोषधीरभिसृष्टो वनानि च परि स्वयं चिनुषे अन्नमासनि ॥

तव । श्रियः । वर्ष्यस्य । इव । विद्युतः । वि । द्युतः । अग्नेः । चिकित्रे । उषसाम् । इव । एतयः । आ । इतयः । यत् । ओषधीः । ओष । धीः । अभिसृष्टः । अभि । सृष्टः । वनानि । च । परि । स्वयम् । चिनुषे । अन्नम् । आसनि ॥९८२॥

Samveda - Mantra Number : 982
(Kauthum) उत्तरार्चिकः: » Prapathak » 3; Ardh Prapathak » 2;
(Rananiya) उत्तरार्चिकः: » Adhyay » 6; Khand » 3;

Samveda Bhashyam (Acharya Ramnath Vedalankar)

संस्कृत
Samveda Bhashyam (Acharya Ramnath Vedalankar) - संस्कृत
Meaning
हे (अग्ने) वह्ने ! (तव) त्वदीयाः (श्रियः) शोभाः (वर्ष्यस्य) वर्षोन्मुखस्य मेघस्य (विद्युतः इव) सौदामन्यः इव, किञ्च (उषसाम्) प्रभातकान्तीनाम् (इतयः इव) प्रादुर्भावाः इव (आ चिकित्रे) प्रज्ञायन्ते, (यत्) यदा (ओषधीः) वनस्पतीन् (वनानि च) अरण्यानि च अभिलक्ष्य (सृष्टः) प्रज्वलितः त्वम् (स्वयम्) आत्मनैव (आसनि) स्वकीये ज्वालारूपे मुखे (अन्नम्) खाद्यम् (परि चिनुषे) परितः चिनोषि ॥१॥ अत्रोपमालङ्कारः ॥१॥
Essence
जगदीश्वरस्यैवेयं प्रशस्तिः यत्तेन करालज्वालाजालजटिलो वनानि भस्मसात् कृत्वा नूतनवनस्पत्यङ्कुरणे सहायको दीप्तिमानग्निरुत्पादितः ॥१॥
Subject
तत्रादौ भौतिकाग्निवर्णनमुखेन परमात्मनो महिमानं प्रकाशयति।
Footnote
१. ऋ० १०।९१।५, ‘वि॒द्युत॑श्चि॒त्राश्चि॑कित्र उ॒षसां॒न के॒त॑व’, ‘अन्न॑मा॒॑स्ये’ इति पाठः।