Samveda Bhashya (Swami Brahmmuni Parivrajak)

Samveda Mantra 898

1875 Mantra
Devata- पवमानः सोमः Rishi- बृहन्मतिराङ्गिरसः Chhand- गायत्री Swara- षड्जः
Mantra with Swara
आ꣣शु꣡र꣢र्ष बृहन्मते꣣ प꣡रि꣢ प्रि꣣ये꣢ण꣣ धा꣡म्ना꣢ । य꣡त्र꣢ दे꣣वा꣢꣫ इति꣣ ब्रु꣡व꣢न् ॥८९८॥

आ꣣शुः꣡ । अ꣣र्ष । बृहन्मते । बृहत् । मते । प꣡रि꣢꣯ । प्रि꣣ये꣡ण꣢ । धा꣡म्ना꣢꣯ । य꣡त्र꣢꣯ । दे꣡वाः꣢ । इ꣡ति꣢꣯ । ब्रु꣡व꣢꣯न् ॥८९८॥

Mantra without Swara
आशुरर्ष बृहन्मते परि प्रियेण धाम्ना । यत्र देवा इति ब्रुवन् ॥

आशुः । अर्ष । बृहन्मते । बृहत् । मते । परि । प्रियेण । धाम्ना । यत्र । देवाः । इति । ब्रुवन् ॥८९८॥

Samveda - Mantra Number : 898
(Kauthum) उत्तरार्चिकः: » Prapathak » 3; Ardh Prapathak » 1;
(Rananiya) उत्तरार्चिकः: » Adhyay » 5; Khand » 2;

Samveda Bhashya (Swami Brahmmuni Parivrajak)

हिन्दी
Samveda Bhashya (Swami Brahmmuni Parivrajak) - हिन्दी
Meaning
(बृहन्मते) हे बड़ी मान्यता वाले—सर्वाधिक मानने योग्य शान्त-स्वरूप परमात्मन्! तू (आशुः) व्यापनशील हुआ (प्रियेण धाम्ना) तेरा प्रिय धाम है इस हेतु (परि-अर्ष) परिप्राप्त हो (यत्र देवाः) जहाँ देव—दिव्य धर्म वाले हैं वह स्थान हृदय है, हृदय में पाँचों ज्ञानेन्द्रियों का विषयगति मन बुद्धि चित्त अहङ्कार की स्थिति सत्त्व रज तमोगुण आत्मा भी है और तेरी प्राप्ति भी वहाँ हुआ करती है*29 (इति ब्रुवन्) ऐसा ब्रह्मवेत्ता परम्परा से कहते हैं*30 मानते हैं॥१॥
Footnote
[*29. “पुण्डरीकं नवद्वारं त्रिभिर्गुणेभिरावृतम्। तस्मिन् यद् यक्षमातन्वत् तद्वै ब्रह्मविदो विदुः॥” [अथर्व॰ १०.८.४३]।] [*30. ‘ब्रुवन्—अब्रुवन्—ब्रुवन्ति’ अडभावश्छान्दसः “बहुलं छन्दस्यमाङ् योगेऽपि” [अष्टा॰ ६.४.७५] ईश्वरावतारवादस्य गन्धोऽपि नात्र यश्च भगवदाचार्येण कल्पितः, सायणभाष्यसम्मतश्च।]
Special
ऋषिः—बृहन्मतिः (बड़ी मान्यता बड़ी स्तुति वाला ऊँचा आस्तिक)॥ देवता—सोमः (शान्तस्वरूप परमात्मा)॥