Samveda Bhashya (Swami Brahmmuni Parivrajak)

Samveda Mantra 55

1875 Mantra
Devata- अग्निः Rishi- वसिष्ठो मैत्रावरुणिः Chhand- बृहती Swara- मध्यमः Kaand Name- आग्नेयं काण्डम् Gaan- प्रकृति गान Gaan Parva- आग्नेयं पर्व
Mantra with Swara
दे꣣वो꣡ वो꣢ द्रविणो꣣दाः꣢ पू꣣र्णां꣡ वि꣢वष्ट्वा꣣सि꣡च꣢म् । उ꣡द्वा꣢ सि꣣ञ्च꣢ध्व꣣मु꣡प꣢ वा पृणध्व꣣मा꣡दिद्वो꣢꣯ दे꣣व꣡ ओ꣢हते ॥५५॥

दे꣣वः꣢ । वः꣣ । द्रविणोदाः꣢ । द्र꣣विणः । दाः꣢ । पू꣣र्णा꣢म् । वि꣣वष्टु । आसि꣡च꣢म् । आ꣣ । सि꣡च꣢꣯म् । उत् । वा꣣ । सिञ्च꣡ध्व꣢म् । उ꣡प꣢꣯ । वा꣣ । पृणध्वम् । आ꣢त् । इत् । वः꣣ । देवः꣢ । ओ꣣हते ॥५५॥

Mantra without Swara
देवो वो द्रविणोदाः पूर्णां विवष्ट्वासिचम् । उद्वा सिञ्चध्वमुप वा पृणध्वमादिद्वो देव ओहते ॥

देवः । वः । द्रविणोदाः । द्रविणः । दाः । पूर्णाम् । विवष्टु । आसिचम् । आ । सिचम् । उत् । वा । सिञ्चध्वम् । उप । वा । पृणध्वम् । आत् । इत् । वः । देवः । ओहते ॥५५॥

Samveda - Mantra Number : 55
(Kauthum) पूर्वार्चिकः: » Prapathak » 1; Ardh Prapathak » 2; Dashati » 1;
(Rananiya) पूर्वार्चिकः: » Adhyay » 1; Khand » 6;

Samveda Bhashya (Swami Brahmmuni Parivrajak)

हिन्दी
Samveda Bhashya (Swami Brahmmuni Parivrajak) - हिन्दी
Meaning
(द्रविणोदाः-देवः) द्रविण-धन-मोक्षैश्वर्य “द्रविणोदाः-धनं द्रविणम्” [निरु॰ ८.१] को देने वाला परमात्मा “द्रविणोदा इति द्रविणं ह्येभ्यो ददाति” [श॰ ६.३.३.१३] (वः पूर्णाम्-आसिचम्) उपासकजनो तुम्हारी—अपनी हावभावभरी स्निग्ध उपासनास्थलीहृदय भूमि को (विवष्टु) विशेषरूप से चाहे “वश कान्तौ” [अदादि॰] अतः (उत्सिञ्चध्वं वा-उपपृणध्वं वा) तुम अपनी स्निग्ध उपासनाधारा से परमात्मा को सींचो और आपूर भरपूर कर दो (आत्-इत्) अनन्तर ही—तुरन्त ही (देवः-वः-ओहते) परमात्मदेव तुम्हें अपनी ओर समन्तरूप से वहन कर लेता है—अपने में स्थान दे देता है।
Essence
वह मोक्षदाता परमात्मा उपासक की स्नेहभरी उपासनास्थली हृदयभूमि को चाहता है जबकि उपासक अपनी स्नेहभरी उपासना धारा से उसे सींचे और सींचते सींचते उसे आपूर भरपूर कर दे—सींचते-सींचते सींचने की आत्मशक्ति समाप्त कर दे तो परमात्मा उसे अपनी परमदया से ऊपर उठाकर इस देहबन्धन से छुड़ा निज आश्रय में ले अमृतरूप मोक्ष प्रदान करता है॥१॥
Special
छन्दः—बृहती। स्वरः—मध्यमः। ऋषिः—वसिष्ठः (परमात्मा में अत्यन्त वसने वाला उपासक)॥