Samveda Bhashya (Swami Brahmmuni Parivrajak)

Samveda Mantra 346

1875 Mantra
Devata- इन्द्रः Rishi- तिरश्चीराङ्गिरसः Chhand- अनुष्टुप् Swara- गान्धारः Kaand Name- ऐन्द्रं काण्डम् Gaan- प्रकृति गान Gaan Parva- ऐन्द्रं पर्व
Mantra with Swara
श्रु꣣धी꣡ हवं꣢꣯ तिर꣣श्च्या꣢꣫ इन्द्र꣣ य꣡स्त्वा꣢ सप꣣र्य꣡ति꣢ । सु꣣वी꣡र्य꣢स्य꣣ गो꣡म꣢तो रा꣣य꣡स्पू꣡र्धि म꣣हा꣡ꣳ अ꣢सि ॥३४६॥

श्रु꣣धि꣢ । ह꣡व꣢꣯म् । ति꣣रश्च्याः꣢ । ति꣣रः । च्याः꣢ । इ꣡न्द्र꣢꣯ । यः । त्वा꣣ । सपर्य꣡ति꣢ । सु꣣वीर्य꣢स्य । सु꣣ । वी꣡र्य꣢꣯स्य । गो꣡म꣢꣯तः । रा꣣यः꣢ । पू꣣र्धि । महा꣢न् । अ꣣सि ॥३४६॥

Mantra without Swara
श्रुधी हवं तिरश्च्या इन्द्र यस्त्वा सपर्यति । सुवीर्यस्य गोमतो रायस्पूर्धि महाꣳ असि ॥

श्रुधि । हवम् । तिरश्च्याः । तिरः । च्याः । इन्द्र । यः । त्वा । सपर्यति । सुवीर्यस्य । सु । वीर्यस्य । गोमतः । रायः । पूर्धि । महान् । असि ॥३४६॥

Samveda - Mantra Number : 346
(Kauthum) पूर्वार्चिकः: » Prapathak » 4; Ardh Prapathak » 2; Dashati » 1;
(Rananiya) पूर्वार्चिकः: » Adhyay » 3; Khand » 12;

Samveda Bhashya (Swami Brahmmuni Parivrajak)

हिन्दी
Samveda Bhashya (Swami Brahmmuni Parivrajak) - हिन्दी
Meaning
(इन्द्र) हे ऐश्वर्यवन् परमात्मन्! (सुवीर्यस्य) सुन्दर प्राणों वाले—“प्राणा वै वीर्यम्” [काठ॰ १३.७] (गोमतः) प्रशस्त इन्द्रियों वाले संयमी—(तिरश्च्याः) अन्तर्ध्यान करने वाले उपासक के “तिरोदधे—अन्तर्दधाति” [निरु॰ १२.३२] (हवं श्रुधि) आमन्त्रण प्रार्थना वचन को सुन (यः-त्वा सपर्यति) जो तेरी परिचर्या करता है उपासना रस द्वारा “सपर्यति परिचरणकर्मा” [निघं॰ ३.५] (रायः-पूर्धि) उसे अपने आनन्दैश्वर्य से भर दे (महान्-असि) तू महान् कृपालु है।
Essence
ऐश्वर्यवन् परमात्मन्! अपने अन्दर तेरे ध्यान करने वाले संयत प्राण से मैं संयमी होकर तेरी उपासना करता हूँ। मेरी प्रार्थना को अवश्य सुन। अपने आनन्दैश्वर्य को मेरे में भरपूर कर दे। तू महान् दयालु है अतः अवश्य सुनेगा॥५॥
Footnote
[*26. “तिरोदधे— अन्तर्दधाति” [निरु॰ १२.३२]।]
Special
ऋषिः—तिरश्चीः (अन्तर्ध्यान*26 में प्राप्त परमेश्वर जिसने किया)॥