Samveda Bhashya (Swami Brahmmuni Parivrajak)

Samveda Mantra 282

1875 Mantra
Devata- इन्द्रः Rishi- मेध्यः काण्वः Chhand- बृहती Swara- मध्यमः Kaand Name- ऐन्द्रं काण्डम् Gaan- प्रकृति गान Gaan Parva- ऐन्द्रं पर्व
Mantra with Swara
इ꣢न्द्र꣣ ने꣡दी꣢य꣣ ए꣡दि꣢हि मि꣣त꣡मे꣢धाभिरू꣣ति꣡भिः꣢ । आ꣡ शं꣢तम꣣ शं꣡त꣢माभिर꣣भि꣡ष्टि꣢भि꣣रा꣡ स्वा꣢꣯पे꣢꣯ स्वा꣣पि꣡भिः꣢ ॥२८२॥

इ꣡न्द्र꣢꣯ । ने꣡दी꣢꣯यः । आ । इत् । इ꣣हि । मित꣡मे꣢धाभिः । मि꣣त꣢ । मे꣣धाभिः । ऊति꣡भिः꣢ । आ । श꣣न्तम । श꣡न्त꣢꣯माभिः । अ꣣भि꣡ष्टि꣢भिः । आ । स्वा꣢पे । सु । आपे । स्वापि꣡भिः꣢ । सु꣣ । आपि꣡भिः꣢ । ॥२८२॥

Mantra without Swara
इन्द्र नेदीय एदिहि मितमेधाभिरूतिभिः । आ शंतम शंतमाभिरभिष्टिभिरा स्वापे स्वापिभिः ॥

इन्द्र । नेदीयः । आ । इत् । इहि । मितमेधाभिः । मित । मेधाभिः । ऊतिभिः । आ । शन्तम । शन्तमाभिः । अभिष्टिभिः । आ । स्वापे । सु । आपे । स्वापिभिः । सु । आपिभिः । ॥२८२॥

Samveda - Mantra Number : 282
(Kauthum) पूर्वार्चिकः: » Prapathak » 3; Ardh Prapathak » 2; Dashati » 4;
(Rananiya) पूर्वार्चिकः: » Adhyay » 3; Khand » 5;

Samveda Bhashya (Swami Brahmmuni Parivrajak)

हिन्दी
Samveda Bhashya (Swami Brahmmuni Parivrajak) - हिन्दी
Meaning
(इन्द्र) ऐश्वर्यवन् परमात्मन्! तू (मितमेधाभिः-ऊतिभिः) मित—एकत्र स्थित—अविचलित अध्यात्म यज्ञ जिनसे हो रहें हैं ऐसी “मेधः-यज्ञः” [निघं॰ ३.१७] अपनी रक्षाओं के साथ (नेदीयः-इत्) अतिसमीप—हमारे आत्मा में (आ-इहि) आ—प्राप्त हो (शन्तम) हे अत्यन्त कल्याणस्वरूप परमात्मन्! तू (शन्तमाभिः-अभिष्टिभिः-आ) अत्यन्त कल्याणरूप इष्टपूर्तिकारक प्रवृत्तियों से आ—प्राप्त हो (स्वापे) हे अपनेपन को प्राप्त होने वाले बन्धु परमात्मन्! तू (स्वापिभिः-आ) स्व—अपनापन प्राप्त कराने वाली—अपना बनाने वाली भावनाओं के साथ आ—प्राप्त हो।
Essence
हे ऐश्वर्यवन् परमात्मन्! तू एक—तुझ इष्टदेव पर निर्भर अध्यात्मयज्ञ सम्पादन वाली रक्षाओं के साथ अति समीप—आत्मा में ही प्राप्त हो तथा अति कल्याणस्वरूप! तू अत्यन्त कल्याणकारी इष्ट पूर्तिकारक प्रवृत्तियों के साथ आ—प्राप्त हो एवं हे अपनेपन से प्राप्त होने वाले बन्धु परमात्मन्! तू अपनापन कराने वाली—अपनाने वाली भावनाओं के साथ आ—प्राप्त हो॥१०॥
Special
ऋषिः—बालखिल्याः-ऋषयः (आत्मबलसीमा में कुशल जन)॥