Samveda Bhashya (Swami Brahmmuni Parivrajak)

Samveda Mantra 255

1875 Mantra
Devata- मित्रावरुणादित्याः Rishi- जमदग्निर्भार्गवः Chhand- बृहती Swara- मध्यमः Kaand Name- ऐन्द्रं काण्डम् Gaan- प्रकृति गान Gaan Parva- ऐन्द्रं पर्व
Mantra with Swara
प्र꣢ मि꣣त्रा꣢य꣣ प्रा꣢र्य꣣म्णे꣡ स꣢च꣣꣬थ्य꣢꣯मृतावसो । व꣣रूथ्ये꣢३ व꣡रु꣢णे꣣ छ꣢न्द्यं꣣ व꣡चः꣢ स्तो꣣त्र꣡ꣳ राज꣢꣯सु गायत ॥२५५॥

प्र꣢ । मि꣣त्रा꣡य꣢ । मि꣣ । त्रा꣡य꣢꣯ । प्र । अ꣣र्यम्णे꣢ । स꣣च꣡थ्य꣢म् । ऋ꣣तावसो । ऋत । वसो । व꣣रूथ्ये꣢꣯ । व꣡रु꣢꣯णे । छ꣡न्द्य꣢꣯म् । व꣡चः꣢꣯ । स्तो꣣त्र꣢म् । रा꣡ज꣢꣯सु । गा꣣यत ॥२५५॥

Mantra without Swara
प्र मित्राय प्रार्यम्णे सचथ्यमृतावसो । वरूथ्ये३ वरुणे छन्द्यं वचः स्तोत्रꣳ राजसु गायत ॥

प्र । मित्राय । मि । त्राय । प्र । अर्यम्णे । सचथ्यम् । ऋतावसो । ऋत । वसो । वरूथ्ये । वरुणे । छन्द्यम् । वचः । स्तोत्रम् । राजसु । गायत ॥२५५॥

Samveda - Mantra Number : 255
(Kauthum) पूर्वार्चिकः: » Prapathak » 3; Ardh Prapathak » 2; Dashati » 2;
(Rananiya) पूर्वार्चिकः: » Adhyay » 3; Khand » 3;

Samveda Bhashya (Swami Brahmmuni Parivrajak)

हिन्दी
Samveda Bhashya (Swami Brahmmuni Parivrajak) - हिन्दी
Meaning
(ऋतावसो) हे सत्य धन वाले उपासक! (मित्राय) मित्र रूप स्नेही साथी इन्द्र परमात्मा के लिये (सचथ्यं छन्द्यं वचः स्तोत्रम्) सेवनीय—उपासनीय, स्वाभिप्रायानुरूप वचन स्तुति समूह को (प्र-गायत) ‘गाय’ प्रकृष्ट रूप से गा-बोल (वरुथ्ये वरुणे प्र) घर में रहने, हृदय में वसने वाले वरुणरूप—वरने योग्य इन्द्र-परमात्मा के निमित्त भी वैसे ही प्रकृष्ट गान कर (राजसु) इन राजरूपों के लिये प्रकृष्ट गान कर।
Essence
हे उपासक तू मित्ररूप स्नेही संसारव्यापी वरुणरूप वरणीय हृदय वासी परमात्मा अर्यमा रूप आश्रयदाता मोक्षवासी परमात्मा के लिये उपासनीय स्वाभिप्रायानुरूप स्तुति वचन का उत्तम गान कर॥३॥
Footnote
[*22. “जमदग्नयः प्रज्वलिताग्नयः” [निरु॰ ७.२५]।]
Special
ऋषिः—जमदग्निः (प्रज्वलित ज्ञानाग्नि जिसके अन्दर है*22)॥ देवताः—इन्द्रो मित्रार्यमवरुणरूपः (मित्र अर्यमा वरुण रूप इन्द्र परमात्मा)॥