Samveda Bhashya (Swami Brahmmuni Parivrajak)

Samveda Mantra 1081

1875 Mantra
Devata- पवमानः सोमः Rishi- अमहीयुराङ्गिरसः Chhand- गायत्री Swara- षड्जः
Mantra with Swara
ए꣣त꣢मु꣣ त्यं꣢꣫ दश꣣ क्षि꣡पो꣢ मृ꣣ज꣢न्ति꣣ सि꣡न्धु꣢मातरम् । स꣡मा꣢दि꣣त्ये꣡भि꣢रख्यत ॥१०८१॥

ए꣣त꣢म् । उ꣣ । त्य꣢म् । द꣡श꣢꣯ । क्षि꣡पः꣢꣯ । मृ꣣ज꣡न्ति꣢ । सि꣡न्धु꣢꣯मातरम् । सि꣡न्धु꣢꣯ । मा꣣तरम् । स꣢म् । आ꣣दित्ये꣡भिः꣢ । आ꣣ । दित्ये꣡भिः꣢ । अ꣡ख्यत ॥१०८१॥

Mantra without Swara
एतमु त्यं दश क्षिपो मृजन्ति सिन्धुमातरम् । समादित्येभिरख्यत ॥

एतम् । उ । त्यम् । दश । क्षिपः । मृजन्ति । सिन्धुमातरम् । सिन्धु । मातरम् । सम् । आदित्येभिः । आ । दित्येभिः । अख्यत ॥१०८१॥

Samveda - Mantra Number : 1081
(Kauthum) उत्तरार्चिकः: » Prapathak » 4; Ardh Prapathak » 1;
(Rananiya) उत्तरार्चिकः: » Adhyay » 7; Khand » 4;

Samveda Bhashya (Swami Brahmmuni Parivrajak)

हिन्दी
Samveda Bhashya (Swami Brahmmuni Parivrajak) - हिन्दी
Meaning
(उ-एतं त्यम्) निश्चय इस उस (सिन्धुमातरम्) स्यन्दनशील पृथिवी अन्तरिक्ष द्युलोक की पदार्थशक्तियों के*58 मातृरूप या निर्माता को*59 (दश क्षिपः-मृजन्ति) दश फिंकी हुईं फैली हुईं दिशाएँ प्राप्त हैं*60 वह ऐसा परमात्मा (आदित्येभिः-अख्यत) अदिति—अखण्डिता मुक्ति के साधनधर्मों शम, दम, योगाभ्यासादि के द्वारा अन्तरात्मा में दृष्ट होता है साक्षात् होता है॥१॥
Footnote
[*58. जिन से सारा संसार बँधा है “तद् यदेतैरिदं सर्वं सितं तस्मात् सिन्धवः” [जै॰ १.९.२.९]।] [*59. माता निर्माता भवति “माता निर्मीयन्तेऽस्मिन् भूतानि” [निरु॰ २.८]।] [*60. “मार्ष्टि गतिकर्मा” [निघं॰ १०.१४]।]
Special
ऋषिः—अमहीयुः (पृथिवी को नहीं मोक्ष को चाहने वाला उपासक)॥ देवता—इन्द्राग्नी (ऐश्वर्यवान् तथा ज्ञानप्रकाशस्वरूप परमात्मा)॥ छन्दः—गायत्री॥