Samveda Bhashya (Swami Brahmmuni Parivrajak)

Samveda Mantra 1031

1875 Mantra
Devata- पवमानः सोमः Rishi- त्रय ऋषयः Chhand- जगती Swara- निषादः
Mantra with Swara
ज्यो꣡ति꣢र्य꣣ज्ञ꣡स्य꣢ पवते꣣ म꣡धु꣢ प्रि꣣यं꣢ पि꣣ता꣢ दे꣣वा꣡नां꣢ जनि꣣ता꣢ वि꣣भू꣡व꣢सुः । द꣡धा꣢ति꣣ र꣡त्न꣢ꣳ स्व꣣ध꣡यो꣢रपी꣣꣬च्यं꣢꣯ म꣣दि꣡न्त꣢मो मत्स꣣र꣡ इ꣢न्द्रि꣣यो꣡ रसः꣢꣯ ॥१०३१॥

ज्यो꣡तिः꣢꣯ । य꣣ज्ञ꣡स्य꣢ । प꣣वते । म꣡धु꣢꣯ । प्रि꣣य꣢म् । पि꣡ता꣢ । दे꣣वा꣡ना꣢म् । ज꣣निता꣢ । वि꣣भू꣡व꣢सुः । वि꣣भु꣢ । व꣣सुः । द꣡धा꣢꣯ति । र꣡त्न꣢꣯म् । स्व꣡ध꣢꣯योः । स्व꣣ । ध꣡योः꣢꣯ । अ꣣पीच्य꣢म् । म꣣दि꣡न्त꣢मः । म꣣त्सरः꣢ । इ꣣न्द्रियः꣢ । र꣡सः꣢꣯ ॥१०३१॥

Mantra without Swara
ज्योतिर्यज्ञस्य पवते मधु प्रियं पिता देवानां जनिता विभूवसुः । दधाति रत्नꣳ स्वधयोरपीच्यं मदिन्तमो मत्सर इन्द्रियो रसः ॥

ज्योतिः । यज्ञस्य । पवते । मधु । प्रियम् । पिता । देवानाम् । जनिता । विभूवसुः । विभु । वसुः । दधाति । रत्नम् । स्वधयोः । स्व । धयोः । अपीच्यम् । मदिन्तमः । मत्सरः । इन्द्रियः । रसः ॥१०३१॥

Samveda - Mantra Number : 1031
(Kauthum) उत्तरार्चिकः: » Prapathak » 4; Ardh Prapathak » 1;
(Rananiya) उत्तरार्चिकः: » Adhyay » 7; Khand » 1;

Samveda Bhashya (Swami Brahmmuni Parivrajak)

हिन्दी
Samveda Bhashya (Swami Brahmmuni Parivrajak) - हिन्दी
Meaning
(मदिन्तमः) अत्यन्त हर्षस्वरूप—अत्यानन्दस्वरूप (मत्सरः) हर्षप्रद सोम—शान्तस्वरूप परमात्मा (यज्ञस्य ज्योतिः) अध्यात्मयज्ञ का प्रकाशक (प्रियं मधु पवते) उपासक को प्रिय मधुर रसमय रूप में प्राप्त होता है (देवानां पिता जनिता) दिव्य गुणों का रक्षक और उत्पन्न करने वाला (विभूवसुः) सर्वत्र वास करने वाला महाव्यापक है (स्वधयोः-अपीच्यं रत्नं दधाति) द्युलोक पृथिवीलोक के अन्दर*1 अन्तर्हित*2 अपने विभूतिरूप रमणीय धन को धारण कराता है (इन्द्रियः-रसः) वह ऐसा परमात्मा इन्द्र—उपासक आत्मा का हितकर रस है॥१॥
Footnote
[*1. “स्वधो द्यावापृथिवीनाम” [निघं॰ ३.३०]।] [*2. “अपीच्यम्-अन्तर्हितनाम” [निघं॰ ३.२५]।]
Special
ऋषिः—अकृष्टमाषाः (बिना बोए स्वतः प्राप्त माष खाने वाले उपासक)॥ देवता—सोमः (शान्तस्वरूप परमात्मा)॥ छन्दः—जगती॥