Samveda Bhashya (Acharya Ramnath Vedalankar)

Samveda Mantra 1251

1875 Mantra
Devata- इन्द्रः Rishi- जेता माधुच्छन्दसः Chhand- अनुष्टुप् Swara- गान्धारः
Mantra with Swara
त्वं꣢ व꣣ल꣢स्य꣣ गो꣢म꣣तो꣡ऽपा꣢वरद्रिवो꣣ बि꣡ल꣢म् । त्वां꣢ दे꣣वा꣡ अबि꣢꣯भ्युषस्तु꣣ज्य꣡मा꣢नास आविषुः ॥१२५१॥

त्वम् । व꣣ल꣡स्य꣢ । गो꣡म꣢꣯तः । अ꣡प꣢꣯ । अ꣣वः । अद्रिवः । अ । द्रिवः । बि꣡ल꣢꣯म् । त्वाम् । दे꣣वाः꣢ । अ꣡बि꣢꣯भ्युषः । अ । बि꣣भ्युषः । तुज्य꣡मा꣢नासः । आ꣣विषुः ॥१२५१॥

Mantra without Swara
त्वं वलस्य गोमतोऽपावरद्रिवो बिलम् । त्वां देवा अबिभ्युषस्तुज्यमानास आविषुः ॥

त्वम् । वलस्य । गोमतः । अप । अवः । अद्रिवः । अ । द्रिवः । बिलम् । त्वाम् । देवाः । अबिभ्युषः । अ । बिभ्युषः । तुज्यमानासः । आविषुः ॥१२५१॥

Samveda - Mantra Number : 1251
(Kauthum) उत्तरार्चिकः: » Prapathak » 5; Ardh Prapathak » 1;
(Rananiya) उत्तरार्चिकः: » Adhyay » 9; Khand » 9;

Samveda Bhashya (Acharya Ramnath Vedalankar)

हिन्दी
Samveda Bhashya (Acharya Ramnath Vedalankar) - हिन्दी
Meaning
हे (अद्रिवः) अविनश्वर परमेश्वर वा जीवात्मन् ! (त्वम्) तुम (गोमतः) जिसने सत्त्वगुण के प्रकाश को बन्द कर रखा है, ऐसे (वलस्य) आच्छादक तमोगुण की (बिलम्) गुफा को (अपावः) तोड़कर खोल देते हो। (तुज्यमानासः) हिंसा किये जाते हुए (देवाः) प्रकाशक मन, बुद्धि सहित ज्ञानेन्द्रियाँ वा विद्वान् लोग (अबिभ्युषः) भयभीत न होते हुए (त्वाम्) तुझ परमात्मा वा जीवात्मा की (आविषुः) शरण में जाते हैं ॥२॥
Essence
मन में तमोगुण की अधिकता हो जाने से जब सत्त्वगुण निर्बल हो जाता है, तब तमोगुण प्रकाश को रोक लेता है। वह आवरण परमात्मा की प्रेरणा से और जीवात्मा के पुरुषार्थ से तोड़ा जा सकता है ॥२॥
Subject
अगले मन्त्र में परमेश्वर और जीवात्मा को सम्बोधन है।