SamVeda Adhyatmik Bhashya (Pdt. Vishvanatha Vidya Martand)

Samveda Mantra 998

1871 Mantra
Devata- पवमानः सोमः Rishi- सप्तर्षयः Chhand- बृहती Swara- मध्यमः
Mantra with Swara
अ꣣नूपे꣢꣫ गोमा꣣न्गो꣡भि꣢रक्षाः꣣ सो꣡मो꣢ दु꣣ग्धा꣡भि꣢रक्षाः । स꣣मुद्रं꣢꣫ न सं꣣व꣡र꣢णान्यग्मन्म꣣न्दी꣡ मदा꣢꣯य तोशते ॥९९८॥

अ꣣नूपे꣢ । गो꣡मा꣢꣯न् । गो꣡भिः꣢꣯ । अ꣣क्षारि꣡ति꣢ । सो꣡मः꣢꣯ । दु꣣ग्धा꣡भिः꣢ । अ꣣क्षारि꣡ति꣢ । स꣣मुद्र꣢म् । स꣣म् । उद्र꣢म् । न । सं꣣व꣡र꣢णानि । स꣣म् । व꣡र꣢꣯णानि । अ꣣ग्मन् । मन्दी꣢ । म꣡दा꣢꣯य । तो꣣शते ॥९९८॥

Mantra without Swara
अनूपे गोमान्गोभिरक्षाः सोमो दुग्धाभिरक्षाः । समुद्रं न संवरणान्यग्मन्मन्दी मदाय तोशते ॥

अनूपे । गोमान् । गोभिः । अक्षारिति । सोमः । दुग्धाभिः । अक्षारिति । समुद्रम् । सम् । उद्रम् । न । संवरणानि । सम् । वरणानि । अग्मन् । मन्दी । मदाय । तोशते ॥९९८॥

Samveda - Mantra Number : 998
(Kauthum) उत्तरार्चिकः: » Prapathak » 3; Ardh Prapathak » 2;
(Rananiya) उत्तरार्चिकः: » Adhyay » 6; Khand » 4;

SamVeda Adhyatmik Bhashya (Pdt. Vishvanatha Vidya Martand)

हिन्दी
SamVeda Adhyatmik Bhashya (Pdt. Vishvanatha Vidya Martand) - हिन्दी
Meaning
(गोभिः) वैदिक स्तुतिवाणियों द्वारा (गोमान्) स्तुतियां करने वाला उपासक, जब उपासक के लिये (अनूपे) जलप्रधान देश में, अर्थात् नदियों के समीप (अक्षाः) निवास करता है, तब (सोमः) भक्तिरस (गोभिः) वेदवाणियों के ज्ञान-दुग्धों के साथ मिलकर (अक्षाः) क्षरित होने लगता है, प्रवाहित होने लगता है। तब (समुद्रम्) समुद्र के प्रति (न) जैसे नदियाँ स्वभावतः प्रवाहित होती हैं वैसे (संवरणानि) प्रभु की स्वीकृतियां उपासक के प्रति (अग्मन्) प्रवाहित होने लगती हैं, और उपासक (मन्दी) प्रसन्न होकर (मदाय) प्रभु के आनन्दरस की प्राप्ति के लिये (तोशते) आन्तरिक कामक्रोधादि शत्रुओं का हनन कर देता है ।
Footnote
[ अक्षाः = “क्षियति निगमः पूर्वः, क्षरतिनिगम उत्तरः” (निरु० ५। १। ३) । तोशते वधकर्मा (निघं० २। १९) ]