SamVeda Adhyatmik Bhashya (Pdt. Vishvanatha Vidya Martand)

Samveda Mantra 983

1871 Mantra
Devata- अग्निः Rishi- अरुणो वैतहव्यः Chhand- जगती Swara- निषादः
Mantra with Swara
वा꣡तो꣢पजूत इषि꣣तो꣢꣫ वशा꣣ꣳ अ꣡नु तृ꣣षु꣢꣫ यदन्ना꣣ वे꣡वि꣢षद्वि꣣ति꣡ष्ठ꣢से । आ꣡ ते꣢ यतन्ते र꣣थ्यो꣢३꣱य꣢था꣣ पृ꣢थ꣣क्श꣡र्धा꣢ꣳस्यग्ने अ꣣ज꣡र꣢स्य꣣ ध꣡क्ष꣢तः ॥९८३॥

वा꣡तो꣢꣯पजूतः । वा꣡त꣢꣯ । उ꣣पजूतः । इषि꣢तः । व꣡शा꣢꣯न् । अ꣡नु꣢꣯ । तृ꣣षु꣢ । यत् । अ꣡न्ना꣢꣯ । वे꣡वि꣢꣯षत् । वि꣡ति꣡ष्ठ꣢से । वि꣣ । ति꣡ष्ठ꣢꣯से । आ । ते꣣ । यतन्ते । रथ्यः꣢ । य꣡था꣢꣯ । पृ꣡थ꣢꣯क् । श꣡र्धा꣢꣯ꣳसि । अग्ने । अज꣡र꣢स्य । अ꣣ । ज꣡र꣢꣯स्य । ध꣡क्ष꣢꣯तः ॥९८३॥

Mantra without Swara
वातोपजूत इषितो वशाꣳ अनु तृषु यदन्ना वेविषद्वितिष्ठसे । आ ते यतन्ते रथ्यो३यथा पृथक्शर्धाꣳस्यग्ने अजरस्य धक्षतः ॥

वातोपजूतः । वात । उपजूतः । इषितः । वशान् । अनु । तृषु । यत् । अन्ना । वेविषत् । वितिष्ठसे । वि । तिष्ठसे । आ । ते । यतन्ते । रथ्यः । यथा । पृथक् । शर्धाꣳसि । अग्ने । अजरस्य । अ । जरस्य । धक्षतः ॥९८३॥

Samveda - Mantra Number : 983
(Kauthum) उत्तरार्चिकः: » Prapathak » 3; Ardh Prapathak » 2;
(Rananiya) उत्तरार्चिकः: » Adhyay » 6; Khand » 3;

SamVeda Adhyatmik Bhashya (Pdt. Vishvanatha Vidya Martand)

हिन्दी
SamVeda Adhyatmik Bhashya (Pdt. Vishvanatha Vidya Martand) - हिन्दी
Meaning
(अग्ने) हे अग्निस्वरूप प्रभो ! (वातोपजूतः) झंझावातों द्वारा प्रचण्ड हुई (इषितः) तथा ओषधियों और वनों को (९८२) प्राप्त हुई अग्नि के समान, (यद्) जब आप, उन ओषधियों और वनों को (वशान् अनु) यथेच्छ (अन्ना = अन्नानि) अन्न समझ कर, उनमें (तृषु) तृष्णापूर्वक (वेविषत्) व्याप्त हो जाते हैं, और उन पर आप (वि तिष्ठसे) अधिष्ठित हो जाते हैं, उन पर अपना स्वामित्व प्राप्त कर लेते हैं तब (अजरस्य) मानो युवाशक्ति से सम्पन्न होकर (धक्षतः) दहन करते हुए (ते) आप के (शर्धांसि) बल, (पृथक्) पृथक्-पृथक् नाना स्थलों में, (आ यतन्ते) पूर्णतया यत्नवान् प्रतीत होते हैं, (यथा) जैसे कि (रथ्यः) रथ-वहनयोग्य, परन्तु अनियन्त्रित बलशाली अश्व की चेष्टाएँ, उच्छृङ्खलित रूप में प्रतीत होती हैं ।
Footnote
[ मन्त्र में प्रलयकाल का वर्णन है ]