SamVeda Adhyatmik Bhashya (Pdt. Vishvanatha Vidya Martand)

Samveda Mantra 916

1871 Mantra
Devata- इन्द्राग्नी Rishi- वसिष्ठो मैत्रावरुणिः Chhand- गायत्री Swara- षड्जः
Mantra with Swara
इ꣣यं꣡ वा꣢म꣣स्य꣡ मन्म꣢꣯न꣣ इ꣡न्द्रा꣢ग्नी पू꣣र्व्य꣡स्तु꣢तिः । अ꣣भ्रा꣢द्वृ꣣ष्टि꣡रि꣢वाजनि ॥९१६॥

इ꣣य꣢म् । वा꣣म् । अ꣢स्य । म꣡न्म꣢꣯नः । इ꣡न्द्रा꣢꣯ग्नी । इ꣡न्द्र꣢꣯ । अ꣣ग्नीइ꣡ति꣢ । पू꣣र्व्य꣡स्तु꣢तिः । पू꣣र्व्य꣢ । स्तु꣣तिः । अभ्रा꣢त् । वृ꣣ष्टिः꣢ । इ꣣व । अजनि ॥९१६॥

Mantra without Swara
इयं वामस्य मन्मन इन्द्राग्नी पूर्व्यस्तुतिः । अभ्राद्वृष्टिरिवाजनि ॥

इयम् । वाम् । अस्य । मन्मनः । इन्द्राग्नी । इन्द्र । अग्नीइति । पूर्व्यस्तुतिः । पूर्व्य । स्तुतिः । अभ्रात् । वृष्टिः । इव । अजनि ॥९१६॥

Samveda - Mantra Number : 916
(Kauthum) उत्तरार्चिकः: » Prapathak » 3; Ardh Prapathak » 1;
(Rananiya) उत्तरार्चिकः: » Adhyay » 5; Khand » 3;

SamVeda Adhyatmik Bhashya (Pdt. Vishvanatha Vidya Martand)

हिन्दी
SamVeda Adhyatmik Bhashya (Pdt. Vishvanatha Vidya Martand) - हिन्दी
Meaning
(इन्द्राग्नी) हे राजन् तथा प्रधानमन्त्रिन् ! (वाम्) तुम दोनों के कार्यवहन के लिये, (अस्य मन्मनः) इस मन्त्र समूह अर्थात् वेद की (इयम्) यह (पूर्व्य-स्तुतिः) सनातनी-स्तुतिवाणी, परमेश्वर से (अजनि) प्रकट हुई है, (इव) जैसे कि (वृष्टिः) वर्षा (अभ्रात्) मेघ से प्रकट होती है ।
Footnote
[ सूक्त ९ के मन्त्र १८ में इन्द्राग्नी को नरा = नरौ कहा है । इसलिये इस सूक्त में नर-स्तुति ही समझनी चाहिये । राजा को “इन्द्र” कहा है, बल की दृष्टि से; यथा “सर्वा बलकृतिरिन्द्रस्य” (निरु०) ; तथा प्रधानमन्त्री को “अग्नि” कहा है, इसे ज्ञानाग्नि से सम्पन्न होना चाहिये ]