SamVeda Adhyatmik Bhashya (Pdt. Vishvanatha Vidya Martand)

Samveda Mantra 799

1871 Mantra
Devata- इन्द्रः Rishi- मधुच्छन्दा वैश्वामित्रः Chhand- गायत्री Swara- षड्जः
Mantra with Swara
इ꣡न्द्रो꣢ दी꣣र्घा꣢य꣣ च꣡क्ष꣢स꣣ आ꣡ सूर्य꣢꣯ꣳ रोहयद्दि꣣वि꣢ । वि꣢꣫ गोभि꣣र꣡द्रि꣢मैरयत् ॥७९९॥

इ꣡न्द्रः꣢꣯ । दी꣣र्घा꣡य꣢ । च꣡क्ष꣢꣯से । आ । सू꣡र्य꣢꣯म् । रो꣣हयत् । दिवि꣢ । वि । गो꣡भिः꣢꣯ । अ꣡द्रि꣢꣯म् । अ । द्रि꣣म् । ऐरयत् ॥७९९॥

Mantra without Swara
इन्द्रो दीर्घाय चक्षस आ सूर्यꣳ रोहयद्दिवि । वि गोभिरद्रिमैरयत् ॥

इन्द्रः । दीर्घाय । चक्षसे । आ । सूर्यम् । रोहयत् । दिवि । वि । गोभिः । अद्रिम् । अ । द्रिम् । ऐरयत् ॥७९९॥

Samveda - Mantra Number : 799
(Kauthum) उत्तरार्चिकः: » Prapathak » 2; Ardh Prapathak » 1;
(Rananiya) उत्तरार्चिकः: » Adhyay » 3; Khand » 2;

SamVeda Adhyatmik Bhashya (Pdt. Vishvanatha Vidya Martand)

हिन्दी
SamVeda Adhyatmik Bhashya (Pdt. Vishvanatha Vidya Martand) - हिन्दी
Meaning
(इन्द्रः) परमेश्वर ने (दीर्घाय चक्षसे) दीर्घकाल तक देखने के लिये, (दिवि) द्युलोक में (सूर्यम् आरोहयत्) सूर्य का आरोहण कर दिया है, और (गोभिः) सूर्य की किरणों द्वारा उस ने (अद्रिम्) मेघों को (वि ऐरयत्) विविध स्थानों में प्रेरित किया है। इसी प्रकार परमेश्वर ने (दीर्घाय चक्षसे) दीर्घ-दृष्टि अर्थात् भूत भविष्यत् वर्तमान को देख सकने की दिव्यदृष्टि के लिये, (दिवि) मूर्धा में (सूर्यम्) सहस्रार चक्ररूपी (सूर्यम्) दिव्य सूर्य का आरोहन कर दिया है, और (गोभिः) वेदोपदिष्ट साधनों द्वारा (अद्रिम्) धर्म मेघ समाधि को (वि) विशेषतया (ऐरयत्) प्रेरित किया है ।
Footnote
[ अद्रिम् = मेघ नाम् (निघं० १। १०) । धर्म मेघ समाधि (योग ४। २९) । यथाः–“प्रसंख्यानेऽप्यकुसीदस्य सर्वथा विवेकख्यातेर्धमंमेघः समाधिः” ]